Door: Rob Vellekoop

Publicatie: De Lange Mars (4-8-2017)

Op 13 juli heeft Estland aan de EU leden voorgesteld autoriteiten de mogelijkheid te geven geldopnames door rekeninghouders minimaal 5 tot 20 werkdagen te blokkeren als een bank in problemen is. Ondanks de prachtige stress testuitslagen blijken Europese banken nog erg gemakkelijk te kunnen omvallen. Kijk naar Banco Popular.

Het Estse voorstel komt twee maanden nadat een bankrun tot de val van de Spaanse Banco Popular leidde. Klanten namen toen in 48 uur ruim 3,6 miljard euro cash op. Het voorstel zou in dit geval hebben betekend dat de rekeninghouders geen geld meer van hun rekeningen zouden mogen opnemen. Dat wil zeggen dat zij zonder daaraan enige schuld te hebben zouden moeten bloeden voor het falen van hun bank bij wie zij op basis van vertrouwen hun geld hebben gestald.

Banken moeten tegenwoordig aan de eisen van Basel III voldoen, er moet bijvoorbeeld een gezonde verhouding zijn tussen het geleende geld en het eigen vermogen. Ieder jaar worden zij daarop beoordeeld door de Europese Centrale Bank en worden er stress testen gehouden.

Daarnaast is de opname van cash geld al in tal van Europese landen aan banden gelegd. In verschillende landen gelden maximum bedragen die per dag contant kunnen worden opgenomen.

Toch blijkt dit allemaal niet genoeg te zijn.

Het echte probleem wordt verzwegen
Banken varen wel bij een verbod op contant geld. Het bestaan van een bank kan namelijk in gevaar gebracht worden door massale run van rekeninghouders op hun CASH tegoed bij hun bank. Als te veel mensen dit tegelijkertijd doen heeft de bank niet genoeg contant geld om iedereen uit te kunnen betalen. Dit komt doordat 95% van al het geld dat in omloop is giraal of digitaal geld is (dat op bankrekeningen staat) en slechts 5% aanwezig is in de vorm van munten en bankbiljetten. Wanneer de banken hun klanten dus niet meer hun geld contant kunnen teruggeven ontstaat paniek en kunnen zij failliet gaan.

Spanje
De Banco Popular kwam positief uit de stress test van 2016. Deze test blijkt dus erg weinig realiteitswaarde te hebben. De zogenaamde buffer was begin juni van dit jaar binnen de kortste keren verdampt (opgenomen). Nadat de bank aangegeven had in april het kapitaal te willen verhogen. Banco Popular ontving van de Spaanse centrale bank 4 miljard euro, die binnen 2 dagen opgenomen was. Gelukkig nam een andere grote Spaanse bank Santander de noodlijdende bank voor 1 euro over.

Stress test banken 2016
De stresstest is een oefening voor Europese banken bij het plaatsvinden van een financiële ramp, ingesteld na de financiële crisis van 2008. Het gaat dan om de vraag of de banken in een dergelijke situatie niet omvallen. Bij de 51 grootste Europese banken uit vijftien landen is bekeken wat er gebeurt. Daarna bepaalt de toezichthouder hoe de buffers eventueel moeten worden verbeterd.

Bank run
Indien een bank failliet dreigt te gaan bestaat de kans dat particuliere klanten en bedrijven tegelijkertijd hun geld gaan opnemen bij deze bank. Dit wordt een bankrun genoemd. Door een bankrun kan een bank acuut in problemen komen als zij te weinig geld in kas heeft. In Nederland is het depositogarantiestelsel ingesteld om een bankrun te voorkomen. Een voorbeeld van een bankrun in Nederland is de run die is ontstaan op de tegoeden bij DSB na de oproep Pieter Lakeman.