Screen Shot 2017-11-20 at 22.40.41.pngftm.nl · by Dennis Mijnheer &

 

Cryptocurrencies zijn hot. De marktwaarde van digitale munten overstijgt inmiddels 200 miljard dollar en steeds meer dubieuze bedrijven storten zich op de hype. Follow the Money dook in de geraffineerde verkooppiramide rondom één cryptomunt: de OneCoin.

‘Iedereen kan rijk worden!’ joelt Patricia Numan. We zijn op een informatiebijeenkomst over OneCoin, een relatief nieuwe cryptomunt. Numan is een van de Nederlandse topverkopers; tijdens de bijeenkomst vertelt ze hoe de OneCoin het leven van ‘Patries’ — ze spreekt over zichzelf in de derde persoon enkelvoud — veranderde van ‘tragic to magic’. En die magie is ook voor ons weggelegd, zo is de belofte — tenminste: als we ons bij de OneCoin-familie voegen.

‘Netwerken bouwen, daar draait het om in het leven als je tijd voor jezelf wil hebben.’ Numan vertelt hoe ze deze wijze les heeft geleerd van de rijken in Wassenaar: ‘Ik zag mijn moeder vroeger bijna nooit, omdat ze altijd moest werken. Maar de rijke moeders in Wassenaar hebben wel tijd voor hun kinderen. Die hoeven niet zo hard te werken, omdat ze het juiste netwerk hebben opgebouwd.’

‘Patries’ articuleert perfect, is innemend, en straalt ondertussen de onschuld zelve uit. Met haar persoonlijke verhaal brengt ze het publiek in vervoering. Ze is dan ook niet zomaar een verkoper: ze is een gelouterde multi-level-marketeer die ervaring opdeed met de voedingsproducten van Herbalife. Tegenwoordig heeft ze haar werkterrein verlegd naar de OneCoin. Ook deze cryptomunt wordt via multi-level-marketing (MLM) aan de man gebracht. Het ogenschijnlijke doel van de informatiebijeenkomst is nieuwe OneCoin-verkopers werven en de aanwezige verkopers aansporen om nog meer OneCoins aan de man te brengen.

Wanneer Numan oproept tot ‘een applaus voor jezelf!’, klapt en joelt de hele zaal mee

Het merendeel van de tachtig toehoorders zijn mannen tussen de 40 en 60, gekleed in een net iets te ruim colbertje; er zijn echter ook wat huisvrouwen en tieners aangeschoven. Er heerst een winnaarsgevoel: wanneer Numan oproept tot ‘een applaus voor jezelf!’, klapt en joelt de hele zaal mee. Even vergeten we dat het een regenachtige donderdagavond is en dat we ons bevinden in een sober vergaderzaaltje in hotel Novotel op het bedrijventerrein Brainpark, een paar honderd meter verwijderd van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Cryptohype

In een vijftien minuten durend filmpje wordt de aanwezigen verteld wat de cryptomunt inhoudt. De OneCoin blijkt een bedenksel te zijn van Ruja Ignatova, een Bulgaarse vrouw die in het filmpje op een voetstuk wordt geplaatst vanwege haar master Rechten aan Oxford University, haar carrière bij het gerenommeerde consultancybedrijf McKinsey en haar werk ‘voor een van de grootste vermogensbeheerders van Bulgarije’. De Bulgaarse heeft vanaf 2014 een uiterst geraffineerd piramidestelsel opgebouwd: na drie jaar, zo luidt het succesverhaal, heeft deze al een omzet van 8 miljard euro. Ook zijn er 3,2 miljoen gebruikers en vijftigduizend bedrijven in 190 landen die de OneCoin accepteren.

Numan is slechts één van de organisatoren van de avond. Een andere spreker is haar man Roald Mailly: een veertiger, strak in het pak en met op zijn borst een blauwe badge. Net als zijn vrouw is Mailly een ‘Blue Diamond member’, een van de hoogste titels binnen de OneCoin-hiërarchie. Ze kennen elkaar uit een vorige baan binnen het multi-level-marketing circuit. Roald en zijn vrouw zitten binnen hun verkooppiramide op rozen: op een multi-level-marketing-weblog valt te lezen dat ze maar liefst 129 duizend dollar per maand verdienen.

 

OneCoin succeskoppel Roald Mailly en Patricia Numan

 

In zijn verhaal speelt Mailly in op het wantrouwen richting grote banken: ‘Bankbiljetten worden ieder jaar minder waard, dat merken jullie toch ook allemaal in je portemonnee?’ Er klinkt instemmend gebrom. ‘Er komt een cryptocurrency-revolutie aan. De banken willen het tegenhouden en spreken daarom negatief over OneCoin. Maar dat doen ze ook al jaren over Bitcoin — en kijk eens waar de mensen staan die durfden in te stappen: de Bitcoin is al meer dan 7000 dollar waard!’

Het is overduidelijk dat de OneCoin inspeelt op de crypto-hype. De boodschap van vanavond is duidelijk: niet de Bitcoin maar de OneCoin wordt de winnaar in het land van cryptomunten. ‘De eerste wint nooit, kijk maar naar andere markten,’ zegt Mailly. In de presentatie wordt het ‘bewijs’ geleverd: Nokia legde het af tegen Apple en Samsung; niemand gebruikt nog MySpace of Hyves, iedereen zit op Facebook. En zo zal OneCoin uiteindelijk de Bitcoin verslaan. Mailly: ‘Nu is het moment om in te stappen. Zo’n kans krijg je nooit meer.’

Pre-sale

Wanneer Mailly vertelt over de technische details van de OneCoin, blijkt dat de munt opmerkelijk genoeg nog niet verhandelbaar is op de wereldmarkt. De munt bevindt zich nog in de zogeheten pre-sale fase: een soort voorverkoop. De afgelopen drie jaar konden geïnteresseerden al OneCoins kopen door middel van de aanschaf van financiële educatiepakketten (zie kader); ze konden deze cryptomunten echter nog níét te gelde maken. Dat zal pas mogelijk zijn vanaf 8 oktober 2018, de datum van de geplande Initial Coin Offering (ICO) — het moment dat de OneCoin op de wereldmarkt zal debuteren.

 

Roald Mailly
“Nu is het moment om in te stappen. Zo’n kans krijg je nooit meer”

 

Tot die tijd kun je je euro’s voor een ‘zeer gunstige koers’ omzetten in OneCoins. Mailly: ‘Het vertrouwen in een succesvolle lancering is groot. De koers gaat tot die tijd alleen maar omhoog; ik verwacht dat de prijs van één OneCoin bij de ICO al meer dan 25 euro is.’

Er staat een grijze vijftiger op uit het publiek. Hij vertelt dat zijn zoon, die gamer was, 30 duizend Bitcoins (huidige waarde: zo’n 210 miljoen dollar) is verloren toen Bitcoin-platform Mt. Gox werd gehackt in 2014; uit het publiek stijgen ‘oh’s’ en ‘ah’s’ op als steunbetuiging. Maar, zo vervolgt hij: met OneCoin zullen zulke hacks niet plaatsvinden. Daarom heeft hij maar liefst 200 duizend OneCoins gekocht. Hij zal daar tonnen euro’s in hebben gestoken, maar in de OneCoin-wereld wordt hij inmiddels gezien als multimiljonair: de (intern bepaalde) koers van één OneCoin is op dit moment bijna 16 euro.

‘Als ik direct “ja” had gezegd, dan had ik nu twee keer zoveel coins gehad’

Alle sprekers zijn het erover eens: ook als je cryptocurrencies niet begrijpt, kun je maar beter nu meteen instappen. Je inlezen kan later nog; dat doe je van binnenuit. Je wilt immers niet nu opnieuw de boot missen. Mailly spreekt uit ervaring: hij heeft een jaar lang getreuzeld om OneCoins aan te schaffen. In de tussentijd was de prijs van de OneCoin gestegen van 2,40 naar 5,40 euro. ‘Als ik direct “ja” had gezegd, dan had ik nu twee keer zoveel coins gehad,’ zegt hij.

De ICO-datum van 8 oktober 2018 zal de dag des oordeels zijn: vanaf dat moment kunnen OneCoin-bezitters hun cryptomunten vrijuit kopen en verkopen en wordt de koers niet meer intern bepaald, maar door vraag en aanbod. Zal de waarde van de munt in de echte wereld ook voorbij de 25 euro gaan? Of zal de bel barsten, en is de hele OneCoin familie plotsklaps haar vermogen kwijt?

 

De OneCoin nader uitgelegd

Bekende cryptomunten als de Bitcoin kunnen op handelsplatformen direct aangeschaft worden tegen betaling van bijvoorbeeld euro’s of dollars. Ook kun je Bitcoins ‘minen’ door de rekenkracht van een computer ter beschikking te stellen. De prijs van een Bitcoin en van de meeste andere verhandelbare cryptomunten wordt bepaald door vraag en aanbod op de handelsbeurs.

Het concept van de OneCoin zit veel getrapter in elkaar: op dit moment kun je alleen OneCoins kopen; je kunt ze niet verkopen. Die aankoop gaat niet rechtstreeks, maar via allerlei tussenstapjes. Wat je in eerste instantie aankoopt, is een ‘financieel educatiepakket’. Daaraan gekoppeld zitten zogeheten tokens.

Het goedkoopste pakket, ‘Starter’ genaamd, kost 110 euro plus 30 euro administratiekosten, het volgende ‘Trader’-pakket 550 euro; een ‘Tycoon Trader’-pakket koop je voor 6050 euro en een Initial Launch Pack, met alle 7 educatiepakketten, is te koop voor 55.555 euro. Hierbij geldt; hoe duurder het pakket, des te meer tokens iemand voor zijn of haar geld krijgt. De gekochte ‘tokens’ kunnen via ‘mining’ omgezet worden in OneCoins.

Dit woordgebruik sluit aan op de typische crypto-terminologie van Bitcoin: woorden als ‘difficulty factor’, ‘splits’ en ‘mining’ worden door Mailly veelvuldig gebezigd, maar betekenen bij OneCoin iets heel anders dan bij andere cryptomunten. Bij Bitcoin heeft mining een functie: de computers in het bitcoin-netwerk verifiëren of transacties legitiem zijn en als beloning voor die administratieve taak kunnen ze nieuwe Bitcoins verdienen.

Het ‘minen’ van OneCoin heeft echter niets met deze praktijk te maken. Mailly: ‘Mining is bij OneCoin niet zo ingewikkeld als bij Bitcoins. Je vult gewoon in hoeveel OneCoin je wil minen, en drukt op submit.’ Zodra je op submit drukt, wordt via de ‘difficulty factor’ uitgerekend hoeveel OneCoins je krijgt voor je aangekochte tokens.

Iedereen die nu instapt, krijgt dus nieuwe OneCoins in handen. Er komen dan ook steeds meer munten in omloop. Gelukkig (althans: voor de verkopende organisatie) groeit het maximaal aantal OneCoins ook mee: was het aangekondigde maximum in 2016 nog slechts 2,1 miljard, vorig jaar oktober werd deze opgerekt tot 120 miljard.

Hoe hoger de ‘difficulty factor’, des te meer tokens je betaalt voor een OneCoin. Als de ‘difficulty factor’ omhoog gaat, dan krijg je minder OneCoins voor je tokens — maar gaat wel de koers van de munt omhoog. Dit is ook de manier waarop de ‘waarde’ van een OneCoin is gestegen van minder dan een euro bij oprichting, naar 16 euro nu. Oftewel: wanneer de ‘difficulty factor’ omhoog gaat, dan gaat ook de OneCoin-koers omhoog.

Op de vraag hoe de difficulty-factor wordt bepaald, geeft Mailly een ontwijkend antwoord: ‘Dat wordt met hele ingewikkelde formules in het hoofdkantoor uitgerekend. Gelukkig hoeven wij ons daar niet druk over te maken.’ Met andere woorden: de prijs van de cryptomunt wordt niet bepaald door vraag en aanbod maar intern door ‘het hoofdkantoor.’

Oorspronkelijk zou de ICO van OneCoin in mei 2018 plaatsvinden, maar deze is uitgesteld tot 8 oktober 2018. Tot die tijd is de voorverkoop dus verlengd en vindt er geen onderlinge handel in OneCoins plaats — en stromen de euro’s allemaal omhoog binnen de piramide van deelnemers. De inleg van nieuwe deelnemers wordt in de vorm van commissie verdeeld over degene die jou bij de club heeft gehaald – en naar de mensen die daar weer boven staan.

Overigens kunnen de OneCoins al wel gebruikt worden om producten te kopen op de marktplaats dealshaker.com.

Familie

Patricia Numan legt uit hoe het verdienmodel van OneCoin in elkaar steekt: OneCoin verkoopt niet alleen cryptomunten, maar ook een ‘educatie-programma’ via een multilevel marketing-structuur. Het komt erop neer dat als je nieuwe mensen bij de OneCoin familie aanmeldt, je direct 10 procent van hun inleg krijgt — in euro’s welteverstaan. Hoe meer mensen zij op hun beurt aanmelden, hoe meer commissie je krijgt uit de piramides van mensen die zich onder jouw hiërarchische laag vormen. Als je zelf hoger instapt, loopt de commissie ook harder op.

Het draait bij de OneCoin dan ook om één grote familie, om ‘elkaar helpen’ en ‘elkaar een deel van de taart gunnen’, aldus de sprekers. Het is volgens hen ‘de eerlijkste manier van zakendoen’: als je je best doet, kun je het écht maken in multi-level-marketing.

Tijdens de avond worden de aanwezige (top)verkopers op basis van hun member-status — van ‘Ruby’ en ‘Emerald’ tot ‘Diamond’ — dan ook in het zonnetje gezet. ‘Zijn er nog Sapphires in de zaal?’, vraagt Numan op een zeker moment. Onder luid applaus staan zeven mensen op: een wiskundeleraar, een Franse oud-bankier, een ondernemer: allemaal hebben ze verstand van cijfers en spreken ze lovende woorden over OneCoin. ‘Willen nu alle Ruby’s gaan staan?’, roept Numan vervolgens. Een man in een keurig pak staat op en doet zijn verkooppitch: ‘Ik wil niet dat mijn kinderen later zeggen: “Papa, jij was er toch bij toen de OneCoin startte? Waarom heb je daar niks mee gedaan? Daarmee hadden we nu onze studie kunnen betalen.”’

 

Numan presenteert

 

Zo gaat het nog even door. En wat blijkt: als gevraagd wordt wie er nog geenOneCoins heeft, steken van de ongeveer tachtig bezoekers er slechts tien hun hand op. De rest hoort dus allemaal al bij de familie. Het event is dan ook niet zozeer gericht op het winnen van nieuwe OneCoin-zieltjes, als wel het aansporen van de rest van de familie om beter hun best te doen.

Wat de aanwezigen niet te horen krijgen, is dat OneCoin zwaar onder vuur ligt

Af en toe valt er ook een waarschuwing te ontwaren: ‘Roei met de riemen die je hebt,’ zegt Numan — die zelf haar hele familie heeft aangemeld. ‘Ik wil niet dat je investeert in de OneCoin terwijl je kinderen geen eten hebben.’ Vervolgens roept ze haar broer naar voren, diens vrouw en haar vader. ‘Wat zou het toch mooi zijn als een gewone boerenfamilie rijk wordt dankzij OneCoin,’ zegt de schoonzus. Er wordt geapplaudiseerd.

Toezicht

Wat de aanwezigen tijdens de avond niet te horen krijgen, is dat de OneCoin wereldwijd zwaar onder vuur ligt van financiële autoriteiten. Zo heeft de Duitse financiële autoriteit BaFin in april alle promotieactiviteiten voor de OneCoin verboden en voor 29 miljoen euro beslag op rekeningen gelegd. Dit vanwege het verlenen van financiële diensten zonder vergunning. De Duitse toezichthouder achterhaalde bovendien dat de Duitse marketingafdeling van OneCoin in een jaar tijd (van december 2015 tot december 2016) zeker 360 miljoen euro wist op te halen en dit doorpompte naar vrijhavens als Dubai en Belize.

Maar OneCoin ligt niet alleen in Duitsland onder vuur: de Hongaarse centrale bank bracht in mei een persbericht naar buiten met daarin het vermoeden dat OneCoin een piramidespel is. De Belgische financiële autoriteit en de Britse FCA trokken expliciet hun handen af van OneCoin; in Italië heeft de mededingingsautoriteit een boete opgelegd van ruim 2,5 miljoen euro.

In Nederland grijpt echter geen enkele autoriteit in. Sterker nog: ze wijzen vooral naar elkaar. ‘Virtuele valuta vallen niet onder AFM toezicht’, schrijft de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Indien het om piramidespellen en multilevelmarketing zou gaan, verwijst de AFM Follow the Money door naar de Kansspelautoriteit (KSA) en de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

 

Saskia Bierling, woordvoerder ACM
“Toezicht loopt altijd achter de feiten aan”

 

De KSA verwijst ons op haar beurt door naar een aankondiging; daarin geeft de autoriteit aan wel op te treden tegen piramidespelen, maar niet tegen MLM. Hoewel er ook staat dat ‘het belangrijkste verschil tussen een piramidespel en MLM is dat u bij een piramidespel geld inlegt en af moet wachten of daarmee winst wordt gemaakt’, schrijft de KSA verderop dat ‘het opleidingspakket voor cryptocurrencies’ een product is ‘waarvan de werkelijke waarde lastig te achterhalen valt.’

OneCoin lijkt dus een constructie gevonden te hebben die tussen de regels door glipt. Saskia Bierling, woordvoerder van de ACM, vertelt op haar beurt dat de ACM er niet zeker van is onder wiens toezicht het zou kunnen vallen: ‘Het is vaag wat OneCoin precies aanbiedt. Je hebt hier te maken met hybride producten. Als het toch om een financieel product blijkt te gaan, dan is de AFM de aangewezen toezichthouder.’

De enige die wel actie ondernam, is Henk Nijboer van de PvdA: eerder dit jaar stelde hij Kamervragen na een publicatie van zakenblad Quote. De urgentie bij toezichthouders blijkt echter nog steeds te ontbreken, want vier maanden na de bewuste Kamervragen zegt Bierling: ‘Eerst moeten we bepalen wat er precies aan de hand is en onder wiens toezicht het valt. Vervolgens moet je ook nog vaststellen of die praktijken om actie vragen.’

Het is volgens Bierling ook lastig om te zien wat er precies gebeurt: ‘Die multi-level-marketingbijeenkomsten vinden meestal in gesloten kamertjes plaats.’ Ze vertelt dat de toezichthouders pas optreden ‘als zo’n actie ook succesvol kan zijn en wanneer de schade die consumenten leiden van een zekere omvang is.’ En: ‘Je krijgt de omvang van probleem vaak pas achteraf in het vizier, als de gedupeerden zich melden. Boetes leggen we op na gedane overtredingen. Toezicht loopt altijd achter de feiten aan.’

Daar is hij dan, de meest opmerkelijke verschijning van de avond: Igor Alberts

Bierling geeft aan dat het aantal meldingen over OneCoin nog beperkt is en kan niet in detail aangeven waar ze precies mee bezig zijn in het onderzoek. Dat er nog geen gedupeerden zijn, is op zichzelf niet verwonderlijk: zolang de piramide groeit en de OneCoin niet openbaar verhandelbaar is, lijkt er geen vuiltje aan de lucht te zijn. Toch weerhoudt deze ogenschijnlijke rust buitenlandse toezichthouders er niet van om — in tegenstelling tot de Nederlandse toezichthouders — nu al in te grijpen en het aantal toekomstige slachtoffers te beperken.

Topverkopers

Ondertussen dendert de OneCoin-marketingmachine in Nederland ongehinderd door. Op de bijeenkomst breekt het moment aan dat ook het ‘dak’ van de Nederlandse piramide ten tonele komt: het Black Diamond-koppel, gevormd door de 23-jarige Andreea Cimbala en haar meer dan dubbel zo oude man Igor Alberts. Cimbala is geboren in Roemenië, maar presenteert zich als vurige Italiaanse. Met haar strakke jurk, achterover gekamd haar, opzichtige oorbellen en lange zwarte handschoenen praat ze twintig minuten lang in overdrive. De rode draad: succes, rijkdom en haar grote liefde, die ze allemaal heeft binnengehaald dankzij OneCoin.

En daar is hij dan, de meest opmerkelijke verschijning van de avond: Igor Alberts, een man die in de jaren negentig met reisbureau-agentschappen al netwerkpiramides stapelde en vervolgens doorstapelde met Organo Gold, een heilzame koffie van een paddenstoel. Roald Mailly noemt hem ‘een absolute legende in de wereld van MLM en niet voor niets dé publiekstrekker.’

‘Dat heb ik van mijn vader geleerd. Het is erop en erover’

Alberts heeft voor de gelegenheid een goudbruin overhemd en een groen geruit colbertje aan. Hij draagt een paardenstaart, en op zijn hoofd een grote zonnebril. Hij begint zijn praatje met een verwijzing naar twee eerdere sprekers, afkomstig uit Suriname: ‘Ik kom ook uit een ander land — Gelderland.’

Igor Alberts, die aangeeft te zijn vernoemd naar de Russische componist Igor Stravinsky, haalt vervolgens uit naar de vele criticasters van zijn OneCoin: ‘Er is veel negativiteit over OneCoin, maar ik zeg: “kom maar op!” Zet mij met de minister van Financiën aan tafel, en ik blaas hem van tafel.’

Alberts doet goede zaken. Samen met Cimbala woont hij in de voormalige villavan John de Mol in Naarden; hij heeft elf kinderen — ‘Dat heb ik van mijn vader geleerd. Het is erop en erover’ — en vertelt dat hij zoveel geld heeft verdiend dat hij, zijn kinderen én zijn kleinkinderen het niet op kunnen maken.

Afsluitend doet Alberts de tien nieuwelingen in de zaal een genereus aanbod. Hij zal het eerste educatiepakket — de ‘Starter’, ter waarde van 140 euro — voor hen betalen: ‘Ik wil dat u in de praktijk ondervindt hoe iets dat te mooi lijkt om waar te zijn, toch kan werken.’

Screen Shot 2017-11-20 at 22.34.27.png

  • Mister succes Igor Alberts

Naschrift

Tijdens de bijeenkomst kregen vragenstellers het verzoek om de bewuste vraag op te schrijven en na afloop te stellen. Blue Diamond level-verkoper Roald Mailly gaat aan het einde van de avond desgevraagd in op onze vragen.

Over het verbod in Duitsland vertelt hij dat er hangende het onderzoek alleen educatiepakketten zonder tokens worden aangeboden: ‘We zijn actief in 190 landen en dan worden er wel eens fouten gemaakt. De marketing-onderneming in Duitsland wordt gezien als een betalingsprovider en daarvoor had een vergunning aangevraagd moeten worden.’

Op de vraag waarom de ICO is uitgesteld van mei 2018 naar oktober 2018, geeft hij als reden dat er eerst werd gekeken naar een ICO met daaraan gekoppeld een IPO – een beursgang. ‘Maar een beursgang bleek toch te moeilijk voor een cryptocurrency. Er is toen besloten om de ICO door te schuiven naar het derde kwartaal.’

Hij zegt niet te weten of de Bulgaarse Ruja Ignatova de eigenaar is van het moederconcern OneLife. ‘Ze is vrij lang ceo geweest, maar ik weet niet wie de eigenaren zijn, dat weet ik ook niet van Shell. Ik heb geen inzage in hun jaarverslagen in Dubai en Hongkong.’

En hoe groot schat hij de kans in dat de OneCoin-koers klapt bij de ICO in oktober 2018? Mailly: ‘De koers kan op dag één een stuk naar beneden gaan, en daarna zal de prijs zich ergens naar toe bewegen. Dat zal afhangen van de usability, de bezitters en geïnteresseerden. Ik kan niks garanderen, het is altijd speculatief en er kleven risico’s aan.’

Over de auteur

Dennis Mijnheer

Gevolgd door 280 ledenOntspoorde Bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witteboorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping