Screen Shot 2017-11-29 at 21.05.10De geachte afgevaardigde…

novini.nl · by Jonathan van Tongeren · November 25, 2017

Pieter-OmtzigtPieter Omtzigt geniet breed waardering als Tweede Kamerlid – een doorzichtige beschadigingsactie van de NRC doet daar weinig aan af. Omtzigt kreeg bekendheid op het dossier van de pensioenen, wat voor een econoom geen onlogisch dossier is. Maar hij geniet vooral waardering voor de manier waarop hij zijn werk als volksvertegenwoordiger doet. Hij is kritisch en vasthoudend. Hadden we maar meer van zulke Kamerleden, hoor je menigeen verzuchten.

Waar zit ‘m dat eigenlijk in, dat Omtzigt zich zo positief weet te onderscheiden als een kritisch en vasthoudend Kamerlid? Het hangt er mee samen dat hij een relatief zelfstandige positie heeft. Hij is natuurlijk wel gebonden aan zijn fractie en zijn partij, het CDA, maar hij heeft ook eigen mandaat. Hij heeft bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen immers meer dan twee keer zo veel voorkeurstemmen gekregen als nodig waren om de lijstvolgorde te doorbreken. En dat terwijl hij op een onverkiesbare plaats stond. In de meeste gevallen krijgen alleen de lijsttrekker en de eerste vrouw op de lijst veel voorkeurstemmen, terwijl het voor hen juist relatief weinig uitmaakt.

De katholiek Omtzigt, die opgroeide in Borne, kreeg echter, nadat hij aanvankelijk door de selectiecommissie niet was opgenomen op de kandidatenlijst en op aandringen van een aantal lokale afdelingen alsnog er op was gezet, 36.750 voorkeurstemmen, met een grote concentratie in zijn thuisregio Twente.

En die voorkeurstemmen die maken verschil. De meeste Kamerleden krijgen immers verwaarloosbare aantallen voorkeurstemmen en zijn dus volledig afhankelijk van de partij die hen op de kandidatenlijst heeft opgenomen en die als lijst een wezenlijk aantal stemmen trekt, vanwege het feit dat mensen nu eenmaal een bepaalde ideologische voorkeur hebben of omdat een bepaalde lijsttrekker hen aanspreekt. Zo’n doorsnee Kamerlid kan wel gezag verwerven door grote dossierkennis op te doen of door uit te blinken in het Kamerwerk. Omtzigt heeft dat in zijn eerdere zittingstermijnen ook gedaan. Maar als je vervolgens met zoveel voorkeurstemmen gekozen wordt, geeft je dat een extra sterke positie, waardoor je je ook gemakkelijker zelfstandig op kunt stellen en zo nodig de koers van je fractie kunt verleggen of bijsturen.

Het zou misschien inderdaad wel goed zijn als we meer Tweede Kamerleden hadden met een sterk regionaal mandaat. Zulke Kamerleden hebben een duidelijke band met een bepaalde regio, waardoor zo’n regio zich ook nadrukkelijk vertegenwoordigd kan voelen in het verre Den Haag. Daarbij kunnen zulke Kamerleden zich dus ook wat onafhankelijker opstellen ten opzichte van de tegenwoordig oppermachtige politieke partijen met hun dwingende fractiediscipline.

Districtenstelsel?

Een manier om meer van zulke Kamerleden te krijgen, zou het invoeren van een districtenstelsel zijn. De charme van ons huidige stelsel van evenredige vertegenwoordiging, waarbij eigenlijk heel Nederland één district met 150 Kamerleden is, is dat het nieuwe politieke richtingen niet te moeilijk gemaakt wordt om door te dringen tot de Tweede Kamer. Zo kon de Partij voor de Dieren in 2006 met 1,8% van de stemmen in de Tweede Kamer komen en vervolgens doorgroeien en kon het Forum voor Democratie in 2017 hetzelfde doen.

Maar het hoeft natuurlijk niet exclusief óf het ene óf het andere te zijn; een gemengd stelsel is ook mogelijk. Diverse andere landen kennen zo’n kiesstelsel, waarin een deel van de parlementsleden via landelijke lijsten gekozen worden en een ander deel districtskandidaten zijn.

Nederland is ook niet zo’n groot land, dus je hoeft niet heel veel districten in te voeren om toch redelijke regio’s te kunnen bedienen. Bij 50 districten met ieder één afgevaardigde naar Den Haag, zou je nog altijd 100 Kamerzetels overhouden voor de landelijke lijsten, zodat de kiesdeler nog altijd niet te hoog komt te liggen voor nieuwe partijen.

Het zou een manier kunnen zijn om de regio’s van Nederland een grotere stem te geven onder de Haagse kaasstolp en tegelijk zouden Kamerleden met een sterk regionaal mandaat zich onafhankelijker op kunnen stellen tegenover hun partij, waardoor de overheersende positie van de partijen wordt ingeperkt. Lijkt me het overwegen waard.

 

novini.nl · by Jonathan van Tongeren · November 25, 2017