PESCO: militaire uitgaven in Europa dreigen de lucht in te schieten

dewereldmorgen.be · by Vredesactie vzw – woensdag 13 december 2017

Op de Europese top van staatshoofden morgen (donderdag 14 december) keuren 25 Europese lidstaten naar alle verwachtingen PESCO goed. PESCO, de kans is groot dat u deze afkorting voor het eerst leest. Toch zijn de gevolgen groot. PESCO staat voor Permanente Structurele Samenwerking. Maar samenwerking over wat? Volgens sommigen zal PESCO leiden tot meer samenwerking rond een ontluikend Europees leger. In de praktijk dient PESCO vooral om de defensie-uitgaven van de Europese lidstaten omhoog te krikken.

Het verdrag van Lissabon dat in 2009 in voege trad, bevatte een obscure passage over PESCO. Ondanks een aantal pogingen van Europese lidstaten werd PESCO echter nooit geactiveerd. De Brexit en de verkiezing van president Trump hebben daar verandering in gebracht. Er wordt steeds luider geroepen voor een Europese Unie als een krachtig militair blok. Zo zei EU Commissievoorzitter Juncker in 2016 dat het hoog tijd is dat de Europese Unie “wat strijdvaardiger wordt”.

Deze week nemen 25 Europese lidstaten de beslissing om PESCO te activeren. Maar wat is PESCO dan? De eerste bindende clausule van PESCO houdt in dat lidstaten “regelmatig hun defensiebudgetten verhogen”. Lidstaten die zich hier niet aan houden, dreigen uit PESCO gezet te worden. Nochtans spenderen de Europese lidstaten nu reeds 200 miljard euro per jaar aan bewapening. Drie keer zoveel als ‘aartsvijand’ Rusland. De EU is daarmee het tweede grootste militaire blok ter wereld.

Bovendien moeten de lidstaten die deelnemen aan PESCO meer uitgegeven aan militair materiaal en aan defensie-onderzoek. Een verbintenis die de wapenindustrie als muziek in de oren klinkt. De plannen van de Europese Commissie voor een Europees Defensiefonds van 40 miljard euro voor de komende tien jaar versterkt deze trend naar bewapening.

Bewapening, maar waarvoor?

De Europese lidstaten blijven echter opvallend stil als het gaat over waarvoor die wapens dan wel gebruikt moeten worden. Een Europees buitenland- en defensiebeleid ontbreekt. De nationale belangen van lidstaten zijn dikwijls fundamenteel verschillend. Een recent rapport besteld door de Europees Commissie bevestigt dat lidstaten vaak hun eigen belangen vooropstellen met negatieve gevolgen voor een consistent Europees buitenlands beleid.

Ook de Europese harmonisering van de wapenexportcontrole loopt vast vanwege de tegengestelde economische en strategische belangen van lidstaten. Wanneer Europese landen ergens militair tussenbeide komen, doen ze dat in wisselende coalities. Over de aanpak van de crisissen in Syrië en Libië waren de EU-lidstaten het in het verleden altijd fundamenteel met elkaar oneens.

Tegelijkertijd is de vraag of een verdere bewapening zoden aan de dijk brengt voor bestaande veiligheidsproblemen. Ondanks de bloedige oorlogen van de afgelopen jaren, is er allesbehalve stabiliteit of vrede in het Midden-Oosten. De officiële Britse evaluatie van de militaire interventie in Irak was vernietigend. De interventie wordt gezien als één van de oorzaken voor de ontwikkeling van extremistische groepen in Irak en de regio, waarvan IS slechts het jongste voorbeeld is.