ARISTOTELES KOMT VAN DE ANDERE KANT

info3-magazin.de

Vertaling naar Nederlands door: Anton

Aantekeningen van een antroposofisch scepticus

ARISTOTELES KOMMT VON DER ANDEREN SEITE

Wolfgang Müller is redacteur voor hedendaagse geschiedenis bij NDR en ziet zichzelf als een scepticus van de antroposofie. Vanuit zijn kritische houding heeft hij echter vragen ontwikkeld die mogelijk interessant zijn voor iedereen die zich bezighoudt met het werk van Rudolf Steiner.

Een ernstig teken: Wolfgang Müller over Rudolf Steiner

Door: Wolfgang Müller

Een van de belangrijkste punten van Steiner is dat het gaat om een constitutie van de ziel die niet in eerste instantie gericht is op het vinden van het antwoord op deze of gene vraag, maar op: “Hoe ontwikkel ik het ene of het andere vermogen in mij?” – De antwoorden komen op hun eigen gekozen moment. Ze komen wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Dit te begrijpen is zowel epistemologisch als vanwege de levenspraktijk van het grootste belang.

Zonder precedent
Wie behalve Steiner heeft immers gedurende ca. de laatste vijfhonderd jaar zoiets beweerd als dat hij naast de gebruikelijke vorm van wereldkennis nog steeds over ”een andere vorm van kennis” beschikt? En daarbij dan de instructies geeft hoe iedereen deze andere kennis zelf kan ontwikkelen.

Zonder adres

Steiner adviseert herhaaldelijk om te leren “wat spiritueel onderzoek zegt”. – Het spirituele onderzoek? Wat wordt daarmee bedoeld? Verwijst Steiner ooit op een gecentraliseerde en goedkeurende manier naar andere ‘spirituele onderzoekers’? Zelfs ten opzichte van de theosofische voorloper drukt hij zichzelf ambivalent uit, en hij beschouwt ook Indiase spiritualiteit als achterhaald. – Als er goede bronnen zijn, waarom benoemt hij ze dan niet? Als deze minder waard zijn, waarom dan toch de verwijzing?
Een louter inclusief gebruik van geestelijk onderzoek kan moeilijk worden opgevat als een transparante procedure.
Niemand van ons
Hij biedt niet de gebruikelijke geur van het tijdsgewricht. Deze kan bij hem noch het verstokte materialisme noch het spiegelbeeld daarvan; een lichtvoetig anti-materialistische goedkope spiritualiteit accepteren.
Deze vreemdheid, dit niet deel hebben, verklaart dat de gebruikelijke verwerkingsmechanismen van de tijdgeest de opvattingen van Steiner niet gemakkelijk toegankelijk maken. Deze moeten zich op andere manieren manifesteren.

Zelfreductie
Heeft de antroposofie mogelijk ook geleden door hetgeen Steiner als het moderne christendom representeert: het niet in staat zijn om de eigen intellectuele claim geestelijk volledig te funderen? En heeft ze niet op dezelfde manier gereageerd op deze zwakte, met een focus op het ethisch-praktische? De zorg- en de Vrije scholen: in deze gebieden gelooft men nog steeds dat men elkaar kan begrijpen. Zichzelf identificeren door het praktische gebruik in deze – dit blijft over als het onderscheidende – ontbreekt: om de eigen inhoud te centraliseren en op een manier te representeren waardoor het in verhouding komt met de dominante opvatting. Juist dit zou deze praktijk een sterk uitgangspunt kunnen geven en de weg vrijmaken om niet alleen een niche te ontwikkelen, maar ook om culturele veranderingen te initiëren.

Doorvoer
Ik ken geen wereldbeeld zoals de antroposofie, dat op het eerste gezicht zoveel redenen voor scepticisme biedt en dat, uitgaande van een of andere kwade wil, zo snel kan worden aangepakt en waarmee men, zodra diens centrale benadering en verklarende kracht in beeld komen, oneindig kan doorgaan.

Nederigheid vandaag
Een teken van de ernst en grootheid der antroposofie kan ook worden ontdekt in het feit dat niet slechts weinig mensen haar willen dienen in deze arrogante tijden; die dus niet alleen een kentheoretische ijdelheid in haar uitleven (hoewel dat natuurlijk ook een aspect is) of slechts een uiteindelijk inwisselbare levenstoevlucht in haar zoeken (dit ook), maar zich vrij en intelligent in iets groters plaatsen, waarvan de betekenis voor de wereld herkenbaar wordt gevonden.

De ontmoeting met Steiner
Je kunt je een beetje voelen als de laat-middeleeuwse auteurs met Aristoteles. Het is het gevoel iets raars te ervaren, iets dat duidelijk superieur is aan het eigen denken, dat in een overtuigende relatie gebracht moet worden met de heersende opvattingen van de tijd. Het overheersende was in die tijd een emotioneel christendom, tegenwoordig is het een soort gefixeerde en overheersende rationaliteit. Je zou ook kunnen zeggen: de constellatie is omgedraaid, deze keer komt Aristoteles van de andere kant, om zo te zeggen. – De uitdaging is echter niet minder.

Weitere Notizen von Wolfgang Müller lesen Sie in der Januar-Ausgabe von Info3 – hier unverbindliches Probeheft bestellen.

 

 

 

 

Wolfgang Müller is redacteur voor de hedendaagse geschiedenis bij NDR. Op internet beheert hij de blog “Rätsels residents”

Nederlandstalige- geselecteerde- maar niet gepubliceerde artikelen:

[rss url=https://www.instapaper.com/folder/3512068/rss/6196606/hBBwhP0ZNQTzoQKPjMpBOlQ75o show_title=true show_links=ture show_summary=true show_author=true show_date=true recent=false]