Publicatie: 17-1-2018
Een compacte weergave van Michels’ theorie (wetmatigheid) over macht . . . ter voorbereiding van . . . de actualiteit.
 
De ijzeren wet van de oligarchie* stelt dat iedere organisatievorm, onafhankelijk van het democratische gehalte aan het begin, uiteindelijk onvermijdelijk tot een oligarchie ontaard. Deze sociologische wetmatigheid werd geformuleerd door de Duits-Italiaanse socioloog Robert Michels (1876-1936) en sluit aan bij de elitetheorie van Pareto (1848-1923) en Mosca.
De oorzaak is de trend bij de leiders om zich te organiseren en de eigen belangen te behartigen, de (vereiste) dankbaarheid van de geleide groep en de passiviteit van de massa.
 
Michels, die aanvankelijk met socialisme en anarcho syndicalisme sympathiseerde, kwam door zijn ervaringen uit de praktijk tot de conclusie dat elke groep machthebbers de neiging heeft tot een oligarchie te evolueren
 
Democratisch gekozen machthebbers zullen door de dwang der omstandigheden hoofdzakelijk verkeren in een klein kringetje van mede-regeerders en het contact met de massa verliezen. Door het bestuderen van politieke partijen kwam Michels erachter dat het probleem in de natuur van organisaties zit. In een moderne democratie ontstaan organisaties als politieke partij die, naarmate ze complexer worden, paradoxaal genoeg minder democratisch worden. 
 
De ijzeren wet van de oligarchie luidt: “Wie organisatie zegt, zegt oligarchie”. Elke grote organisatie wordt geconfronteerd met problemen rondom coördinatie die alleen kunnen worden opgelost met bureaucratie. Om een bureaucratie efficiënt te maken is een hiërarchie nodig – dagelijkse besluiten kunnen niet door grote groepen mensen worden genomen. Dat leidt ertoe dat de macht in de organisatie in handen komt van een kleine groep. Deze kleine groep machthebbers zal vervolgens alles in het werk stellen om hun macht in stand te houden en groter te maken. De meeste zogenaamde democratieën zijn dan ook per definitie “electorale oligarchieën” of evolueren in die zin.
 
Evenwel heeft ook de meest autocratische heerser adviseurs en zetbazen nodig, waaraan hij onherroepelijk een deel van zijn feitelijke macht delegeert. 
 
Volgens de door Michels geformuleerde wet is het uiteindelijke resultaat dat – met het verstrijken van de tijd – iedere regeringsvorm zich in oligarchische richting ontwikkelt.
 
en daar komt nog bij:
Macht corrumpeert, en absolute macht corrumpeert absoluut.
 
Power tends to corrupt and absolute power corrupts absolutely. 
Lord Acton  (Historical Essays and Studies, John Emerich Edward Dalberg-Acton (1907), ed. 
John Neville Figgis enReginald Vere Laurence, Appendix, p. 504; ook in Essays on Freedom and Power (1972))
 
* een oligarchie (Oudgrieks: ὀλίγος (oligos) = ‘weinig’ en ἄρχειν (archein) = ‘heersen’) is de macht in handen van een kleine groep mensen die behoren tot een bevoorrechte klasse of stand.[1] De meeste klassieke oligarchieën hebben zich voorgedaan bij het regeren van elites, uitsluitend van een heersende kaste: een erfelijke sociale groepering die door religie, verwantschap, economische status, prestige of zelfs taal is afgescheiden van de rest van de maatschappij. Dergelijke elites hebben de neiging om kracht uit te oefenen in het belang van hun eigen kaste.[2]
In een oligarchie is de autoriteit van de wetten afgeleid van de autoriteit van deze gesloten elite. Het is een van de vijf staatsvormen beschreven door Plato, die de oligarchie identificeert als de ‘slechte’ variant van aristocratie omdat die uitsluitend de bevoordeling van de eigen klasse voor ogen heeft.

Nederlandstalige- geselecteerde- maar niet gepubliceerde artikelen:

[rss url=https://www.instapaper.com/folder/3512068/rss/6196606/hBBwhP0ZNQTzoQKPjMpBOlQ75o show_title=true show_links=ture show_summary=true show_author=true show_date=true recent=false]