Screen Shot 2018-02-09 at 22.19.55.png

Column Ewald Engelen: We’re f*cked

ftm.nl · by Ewald Engelen – 7-2-2018

Terwijl de bewindslieden van Rutte-3 en de mediaeconomen over elkaar heen buitelen van enthousiasme over de groeicijfers van de Nederlandse economie, stapelen de bewijzen zich op dat de burger al decennia op grote schaal wordt genaaid.

In 2014 was daar Thomas Piketty, die haarfijn uit de doeken deed dat de inkomens- en vermogensongelijkheden een peil hadden bereikt dat sinds eind 19de eeuw niet was vertoond. En afgelopen jaar deden Piketty en kornuiten het nog eens dunnetjes over: in 2017 waren de inkomens- en vermogensongelijkheden verder opgelopen.

En ja, Nederland leek een gunstige uitzondering. Ware het niet dat hier de vermogensongelijkheid uitzonderlijk hoog was en de inkomensongelijkheid wordt onderschat doordat pakweg honderdduizend (rijke) Nederlanders hun vermogens elders hebben gestald — en de inkomens die zij daaruit verwerven dus ook niet in de statistieken terug zijn te vinden.

Al een aantal jaren achtereen bericht De Nederlandse Bank over de zogenaamde AIQ, oftewel arbeidsinkomensquote. Of, in gewone mensentaal: het deel van de toegevoegde waarde dat in de particuliere sector per jaar wordt geproduceerd dat als inkomen wordt uitgekeerd aan werknemers. Dit deel blijkt al decennia te dalen: ging eind jaren zeventig nog zo’n negentig procent naar de werknemer, anno 2018 is dat nog maar zo’n 72 procent.

En niet alleen in Nederland: in heel Europa en Noord-Amerika gaat een groeiend deel van de geproduceerde waarde naar de factor kapitaal.

Begin deze week kwam daar een rapport van de Rabobank bovenop. Volgens de bank is het reëel besteedbaar inkomen van Nederlandse huishouden sinds de jaren tachtig nauwelijks gestegen: in vergelijking met 1977 is er maar een paar procentpunt bijgekomen. De bank wijt de stagnatie aan kleinere huishoudens, aan hogere belastingen en vooral aan innovatie en internationalisering. Het eerste zou ertoe geleid hebben dat machines en computers werknemers hebben vervangen, waardoor het aandeel van de toegevoegde waarde dat wordt uitgekeerd als inkomen is gedaald en dat van dividend is gestegen. En het tweede dat bedrijven steeds minder voor arbeid hoeven te betalen, nu ze hun werknemers over de wereld vandaan kunnen halen en ze dankzij de flexibilisering van de arbeidsmarkt over een groot en groeiend precariaat kunnen beschikken.

“Inkomensstagnatie heeft alles met macht te maken, en niets met techniek”

Het eerste is onzin; het tweede waar. Tenminste als je de internationale literatuurmag geloven. Daaruit blijkt dat multinationals dankbaar van de economische ontgrenzing gebruik hebben gemaakt om dure werknemers hier te vervangen door goedkope daar. En om politici hier zo gek te krijgen om de bescherming van werknemers hier zoveel mogelijk op die van daar te laten lijken. Oftewel: inkomensstagnatie heeft alles met macht te maken, en niets met techniek.

En dus schieten de oplossingen die de Rabobank voorstelt schromelijk tekort. ‘Scholing, scholing, scholing’ gaat het echt niet worden. Ook al denken D66, VVD, PvdA en GroenLinks van wel. Om de ongelijkheid aan te pakken zijn radicalere ingrepen in de internationale economische orde nodig: denk aan restricties op internationaal kapitaalverkeer, een agressievere strijd tegen belastingontwijking, meer steun voor vakbonden, minder vrijhandelsverdragen, een transactiebelasting om speculatie tegen te gaan, minder bescherming voor intellectueel eigendom, veel hogere eigen vermogenseisen voor banken en een mededingingsbeleid met tanden. Om er een paar te noemen. En ja, dat is inderdaad links-populistisch. En ja, dat riekt inderdaad naar economisch nationalisme. Het is vloeken in de kerken van het politieke midden en van die van de economische orthodoxie — en niet toevallig zijn deze kerken vaak dezelfde.

Maar dat is niet de enige misser van de Rabobank. Veertig jaar inkomensstagnatie verhult de grote dynamiek binnen die periode. Tussen 1985 en 2008 zijn de inkomens met bijna twintig procentpunten gestegen en vooral de crisis heeft grote gaten geslagen in de portemonnee van de gemiddelde Nederlander. Sinds het aantreden van Rutte 1 in 2010, toen de politiek als een gek de lasten ging verzwaren en begon te bezuinigen (Rutte 1 en 2 hebben in zes jaar tijd € 52 miljard aan de economie onttrokken), is het inkomen van Nederlandse burgers met pakweg twaalf procentpunt gekelderd. En ja, daar heeft de Rabobank zelf een grote rol bij gespeeld. De huizenzeepbel, die de bank zelf als marktleider hypotheken mede heeft helpen opblazen, spatte in 2010 uit elkaar en heeft een forse bijdrage geleverd aan de lange recessie waar de Nederlandse economie vanaf dat jaar mee werd geconfronteerd. Daar hoor je Rutte en de Rabobank niet over. En daar worden ze door journo’s ook nimmer over doorgezaagd.

Vind je het gek dat het chagrijn zo welig tiert?

Terwijl nu juist dat de reden is waarom de zelffelicitaties van Rutte in de oren van de gemiddelde kiezer zo blikkerig klinken. Ja de economie groeit, maar die groei komt in toenemende mate terecht bij een kleine kaste van aandeelhouders en wordt niet gedeeld met Nederlandse burgers. Tegelijkertijd wordt die burger steeds zwaarder belast, moet hij steeds meer voor zorg en onderwijs betalen, wordt de pensioenuitkering ondanks hoge en stijgende bijdragen van werkenden steeds schraler, en rijzen de huizenprijzen de pan uit waardoor de woonlasten in Nederland tot de hoogste van Europa zijn gaan behoren.

Vind je het gek dat het chagrijn zo welig tiert? Vind je het gek dat de elite onder vuur ligt? Vind je het gek dat populisten de wind in de zeilen hebben? We’re f•cked. En dan heb ik het nog niet eens over het milieu en het klimaat gehad.

Gelukkig hebben steeds meer kiezers het door. Ik voorspel dan ook een decimering van de regeringspartijen in de gemeenteraadsverkiezingen van volgende maand.

Nederlandstalige- geselecteerde- maar niet gepubliceerde artikelen:

[rss url=https://www.instapaper.com/folder/3512068/rss/6196606/hBBwhP0ZNQTzoQKPjMpBOlQ75o show_title=true show_links=ture show_summary=true show_author=true show_date=true recent=false]