Niet Wall Street maar Europese megabanken brachten de wereld aan het wankelen, stelt IMF-econoom Tamim Bayoumi

08-06-18 09:58:00,

Medium hh 4968904
Londens zaken­centrum Canary Wharf, Docklands, 12 september 2008

©
Peter Hilz /HH

We schrijven 14 november 2008. Het is twee maanden na het dramatische bankroet van Lehman Brothers, de middelgrote New Yorkse zakenbank die in de weken daarna de Noord-Atlantische interbancaire markt zou platleggen en overheden aan beide kanten van de oceaan tot uitzonderlijke maatregelen zou dwingen. Alleen al in Nederland kostten die eerste weken van de crisis de staat, en dus Nederlandse belastingbetalers bijna honderd miljard euro aan steun voor banken. Tien jaar later zouden de wereldwijde verliezen in termen van misgelopen economische groei zo’n 45.000 miljard dollar bedragen – maar een klein beetje minder dan de totale waarde van wat de wereld per jaar produceert.

Maar dat lag op dat moment nog ver in de toekomst. Dat het goed mis was, daar was echter ook toen al vrijwel iedereen het over eens. Het was voor de toenmalige president van de Verenigde Staten, George W. Bush, aanleiding om een G20 voor regeringsleiders in Washington af te kondigen, met Spanje en Nederland in de bijwagen. Na afloop van de tweedaagse bijeenkomst in november lieten de verzamelde regeringsleiders de wereld ronkend weten dat ze de handen ineen zouden slaan, dat ze een grondig onderzoek naar de oorzaken van de crisis zouden beginnen, dat ze de bankensector en financiële markten aan strikter toezicht zouden onderwerpen en dat ze zich zouden blijven inzetten voor een open internationale economische orde. De jaren dertig, toen overheden niet ingrepen en terechtkwamen in een handelsoorlog – en uiteindelijk in een echte oorlog – mochten zich niet herhalen. Het tekende de paniek, de urgentie en de wanhoop van die dagen. Alles wat ooit vast, gefixeerd en onomstotelijk leek, werd vloeibaar. Het was plotseling onbegrijpelijk hoe toezichthouders ooit hadden kunnen denken dat zelfregulering door banken een goed idee was. Neoliberalisme als scheldwoord werd plotseling ontdekt door de neoliberalen zelf.

De Britse bankenexpert Tamim Bayoumi, werkzaam in Washington bij de mondiale instelling die zich tijdens de crisis ontpopte tot een van de keurigste critici van het mondiale financiële stelsel en de eraan ten grondslag liggende ideologie, vertelt aan de telefoon dat hij zich die eerste post-Lehman G20 nog als de dag van gisteren kan herinneren. Wat hem destijds vooral frappeerde was het verschil in perceptie over de oorzaken ervan aan beide kanten van de oceaan.

 » Lees verder