Ian Buruma’s ‘Signalen’ 4

04-09-18 09:33:00,

Onlangs verklaarde mijn oude vriend Ian Buruma tegenover een Volkskrant-interviewster: 

Mensen praten elkaar na, zo werkt dat met meningen. Als iemand een mening over iemand heeft, praat hij meestal een mening van een ander na.


https://www.volkskrant.nl/mensen/ian-buruma-als-schrijver-word-je-snel-in-een-bepaalde-hoek-gezet-van-intellectueel-en-dus-moeilijk-~b52a9370/ 


Het enige belangwekkende dat ik, als lezer, uit zijn platitude kon opmaken is dat ‘It takes one to know one,’ en dat Buruma’s ontboezeming zijn volgende opmerking ronduit onthullend maakte:

De truc van een memoir is eigenlijk een beetje hetzelfde als de truc van het schrijven van fictie; dat je van al die dingen die in je hoofd zitten, een sluitend verhaal moet maken.  Terwijl het leven zelf nooit sluitend is, laat staan je geheugen. Ik heb niks verzonnen, maar ik ben me er heel goed van bewust dat het geheugen volstrekt onbetrouwbaar is, je stelt het de hele tijd bij. Het geheugen is als een film in je hoofd die telkens opnieuw wordt gemonteerd.


Impliciet geeft Buruma hiermee aan geen wezenlijk verschil te zien tussen fictie en non-fictie, tussen een droombeeld en de werkelijkheid. Zijn stellig geformuleerde meningen in opiniestukken blijven voor hem als een film in je hoofd die telkens opnieuw wordt gemonteerd.’ Vandaar ook dat hij zichzelf voortdurend moeiteloos kan tegenspreken, zoals ik heb geprobeerd aan te tonen. In zijn postmodern bewustzijn bestaat de werkelijkheid niet, die komt alleen via een ‘truc’ in zijn ‘hoofd’ tot stand, zodat er ‘een sluitend verhaal’ uitrolt. Als mainstream-opiniemaker is het niet vreemd dat hij ‘meningen’ van ‘een ander [napraat],’ het is immers een onlosmakelijk onderdeel van zijn ‘truc’ die de kassa doet rinkelen. Deze virtualiteit maakt zijn werk ook zo bruikbaar voor de ‘corporate media.’ Ian heeft de schijn van het bijzondere terwijl hij de doorsnee vertegenwoordigt. Al doende weet hij zijn ‘volstrekt onbetrouwbaar [geheugen]’ telkens weer commercieel te exploiteren. Het gevaar is dat Buruma niet alleen zichzelf bedriegt, maar ook zijn publiek op een vals spoor zet.

In het voorwoord van haar boek Distant Mirror: The Calamitous 14th Century (1978) wees de Amerikaanse historica Barbara Tuchman op het volgende: 

When the gap between ideal and real becomes too wide,

 » Lees verder