Ian Buruma’s ‘Signalen’ 6

08-09-18 08:38:00,

De Ian Buruma-Jockstrap

Wanneer opiniemaker Ian Buruma over zijn eigen gebrek aan identiteit verklaart: ‘Ik denk niet dat er binnen je geest een soort essentieel zelf is; je verandert de hele tijd,’ dan geeft hij daar tevens mee aan dat zijn publieke gezicht dat van een poseur is. Belangrijk daarbij is te weten dat de poseur, in tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, geen aansteller hoeft te zijn. Integendeel, tot op grote hoogte kan hij werkelijk menen dat wat hij zegt de waarheid is, tenminste op het moment dat de woorden uit zijn mond rollen. De pose is zijn overlevingsstrategie. Gelijk een kameleon van huidskleur verandert, wisselt de poseur moeiteloos van rol. De ene dag is hij liberal, de andere dag een neoliberal. Elk moment en in telkens weer veranderende omstandigheden moet hij zichzelf opnieuw bedenken. Hij is de hoofdpersoon in zijn eigen pulproman, een barokke dandy, een kitschfiguur, wiens optreden naadloos aansluit bij de behoeften van de postmoderne tijd. Eén ding is duidelijk: een poseur kan alleen in een — van zichzelf vervreemde — massamaatschappij functioneren. Die vormt zijn toneel, de menigte zijn publiek. In een gesloten gemeenschap, gedragen door samenhangende identiteiten, zou hij allang door de mand zijn gevallen, daar zou hij niet meer zijn dan de dorpsgek. 

Een poseur heeft een publiek nodig, hij moet daarom mediamiek zijn, van nature publiciteitsgeil. Hij spreekt in korte zinnen, het liefst in soundbites, en is op die manier een godsgeschenk voor de pers, altijd weer op zoek naar iets dat afwijkt. De poseur en de media kunnen niet zonder elkaar, als parasieten leven ze van elkaar, ze vormen een symbiose in het almaar uitdijende rijk van de kitsch. Of zoals Milan Kundera het stelde: 

Op grond van de dwingende noodzaak te behagen en zo de aandacht van het grootst mogelijke publiek te trekken, is de esthetiek van de massamedia onvermijdelijk die van de kitsch en naarmate de massamedia ons gehele leven meer omsluiten en infiltreren, wordt de kitsch onze dagelijkse esthetiek en moraal.

We zien het op elk maatschappelijk gebied: natuurlijk in de politiek, in de economie maar ook in de sport en zelfs in de kunsten. Kundera merkte op dat 

[h]et woord kitsch verwijst naar een houding van degene die tot elke prijs zoveel mogelijk mensen wil behagen.

 » Lees verder