christien-brinkgreve-en-het-academisch-opportunisme-2

05-12-18 07:45:00,


Christien Brinkgreve (tweede van rechts) met haar Nederlandse academische collega’s. 

In haar boek Het Raadsel van Goed en Kwaad (2018) stelt de sociologe Christien Brinkgreve over de nazi-misdadigers:

De vraag die steeds terugkomt: hoe konden zij, hoe kunnen zij? Een vraag die nog steeds niet bevredigend beantwoord is.

Nog afgezien van de juistheid van haar bewering, is de vraag of deze psychopaten en sociopaten het belangrijkste probleem zijn. Ik bedoel, zonder aanhang zouden zij niet de macht hebben om al het kwaad te kunnen realiseren. In Massa & Macht (1960) concludeert Nobelprijswinnaar Elias Canetti op pagina 524:

Men kan zich niet onttrekken aan het vermoeden dat achter elke paranoia, zoals achter elke macht, dezelfde diepere tendens schuil gaat: de wens de anderen uit de weg te ruimen, om de enige te zijn of, in mildere vorm, de wens zich van de anderen te bedienen, zodat men met hun hulp de enige wordt.

En in de epiloog stelt Canetti over degene met macht dat 

die door de aard van zijn positie met een bevelstrauma geladen [is] en [zich] ervan moet trachten te bevrijden. De voortdurende dreiging, waarvan hij zich bedient en die het eigenlijke wezen van dit systeem uitmaakt, richt zich tenslotte tegen hem zelf. Of hij al dan niet metterdaad door vijanden wordt belaagd, altijd zal hij een gevoel hebben bedreigd te zijn. De gevaarlijkste dreiging gaat uit van zijn eigen mensen, die hij altijd beveelt, die in zijn naaste omgeving verkeren, die hem goed kennen. Het middel tot zijn bevrijding, waarnaar hij niet zonder aarzeling grijpt maar waarvan hij geenszins geheel afziet, is het plotselinge bevel tot massadood. Hij begint een oorlog en stuurt zijn mensen naar de plaatsen waar ze moeten doden. Velen van hen zullen daarbij zelf omkomen. Hij zal er niet rouwig om zijn. Hoe hij zich naar buiten toe ook mag voordoen, het is een diepe en verborgen noodzaak voor hem dat ook de gelederen van zijn eigen mensen uitgedund worden… 

De dood als dreiging is de munt van de macht. Het is gemakkelijk hier munt op munt te leggen en enorme kapitalen te vergaren. Wie de macht wil aanvatten, moet het bevel zonder angst in de ogen zien en de middelen vinden om het van zijn angel te beroven.   » Lees verder