Ook in Duitsland heeft de politieke elite de macht van de werknemer gebroken

ook-in-duitsland-heeft-de-politieke-elite-de-macht-van-de-werknemer-gebroken

09-01-19 08:29:00,

Column Economie

Het beste boek dat ik deze Kerst heb gelezen is Germany’s Hidden Crisis van de Duitse arbeidssocioloog Oliver Nachtwey. Het is een nuchtere analyse van de actuele toestand van de Duitse samenleving, en fungeert als spiegel van wat er mis is met Europa. Dat is meer dan wij denken. De toestand in Duitsland is namelijk veel minder florissant dan wij menen.

Als wij naar onze oosterburen kijken, zien wij een tweede Wirtschaftswunder, mede dankzij automobielfabrikanten die met doorontwikkelde technologieën, fraaie ontwerpen en een ondergewaardeerde euro mondiale automarkten hebben weten te veroveren; zien wij een democratisch bestel dat onder de ijzeren leiding van Angela Merkel een toonbeeld van stabiliteit en redelijkheid is gebleken, waar de chaos en fragmentatie in de rest van Europa schril bij afsteekt; zien wij een economie die tijdens de crisis geen krimp heeft gegeven en vrijwel onafgebroken groei en overschotten heeft weten te boeken; zien wij een geopolitieke machine die zich in het hart van Europa heeft weten te nestelen en van daaruit beslist over het wel en wee van euro en Europese Unie en daarmee over leven en dood van haar burgers; en zien wij een laatste politieke en ideologische verdedigingslinie (het Rijnlandse model) tegen de voortschrijdende Anglo-Amerikanisering van samenleving en economie, met haar nadruk op individualisme, flexibilisering en aandeelhouderswaarde.

De werkelijkheid, zo laat Nachtwey overtuigend zien, is een andere. Met name hoofdstuk drie en vier geven een onthutsend beeld van de sociale en politieke kaalslag die de flexibilisering van de Duitse arbeidsmarkt en de bijbehorende afkalving van arbeidsrechten hebben veroorzaakt. De Hartz I tot en met V hervormingen van Gerhard Schröder van begin 21ste eeuw hebben de Duitse arbeidsmarkt net zo flexibel, en dus net zo werkgeversvriendelijk gemaakt als de paarse hervormingen van de jaren negentig in Nederland hebben gedaan, of de thatcheriaanse hervormingen van de jaren tachtig in het Verenigd Koninkrijk.

De cijfers spreken boekdelen. In 2014 viel nog maar 68 procent van de Duitse werknemers onder een traditionele cao; de rest werkte onder een regime van afwijkende arbeidscontracten waar het recht van de sterkste heerst. Nachtwey geeft het voorbeeld van een hypermoderne autofabriek waar meer dan de helft van de arbeiders in dienst was van een uitzendbureau en dus elk moment op straat kon worden gezet als aandeelhouders dat wilden.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: