De verborgen openbaarheid van Nederland (4): bezwaarprocedure sneeft in laksheid

27-07-20 08:57:00,

De miljoen Nederlanders die jaarlijks bezwaar aantekenen tegen een overheidsbesluit komen terecht in ‘de achterafsteeg’ van het openbaar bestuur. In dit vierde en laatste deel van deze serie is de conclusie duidelijk: bestuurders (en ambtenaren) beschouwen het wettelijke verplichte openbare karakter van de bezwaarprocedure als een luxe. Openbaarheid? Mwah.

Dit onderzoek begon met een slechte ervaring op het kantoor van het waterschap in Middelburg, waar een veiligheidsmedewerker dwarslag en geen toegang gaf tot een openbare bijeenkomst. Daar ontstond het vermoeden dat die ongastvrije, afwerende ontvangst weleens exemplarisch kon zijn voor de gang van zaken bij bezwaarschriftencommissies in heel Nederland. Dit onderzoek, dat zo’n acht maanden duurde, was eigenlijk één grote bevestiging van dat vermoeden. Terwijl er tegelijkertijd ook goedwillende ambtenaren, leden van bezwaarschriftencommissies en andere betrokkenen blijken te zijn. Of, zoals een commissielid – een jurist – aan Follow the Money liet weten na lezing van de eerste aflevering van deze serie: ‘Ik doe mijn werk naar eer en geweten.’

De conclusie: er is geen sprake van onwil. Maar wat dan wel? Onverschilligheid, denkt Bert Marseille, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dat het in de bezwaarprocedure ontbreekt aan actieve openbaarheid is volgens hem ‘een kwestie van desinteresse’.

Maar misschien speelt een andere factor een grotere rol: gebrek aan bewustzijn van de betekenis van openbaarheid. Wetenschappers hielden zich nooit bezig met dat aspect van de Algemene Wet Bestuursrecht. En geen van de ambtelijk betrokkenen ervaart ‘verborgen openbaarheid’ als een probleem. Er wordt immers zelden geklaagd? (Hoe zou je dat ook moeten doen, als je er niet eens van op de hoogte bent dat er publiek toegankelijke bijeenkomsten zijn over kwesties die jou interesseren?)

Pers mobiliseren

Het is ook niet zo dat er door het afgeschermde karakter van de bezwaarprocedures helemaal nooit een journalist, of een andere belangstellende, op hoorzittingen verschijnt. Immers: sommige bezwaarmakers weten uit welbegrepen eigenbelang de pers nog wel eens te mobiliseren; dan komen er journalisten mee naar de zitting van een bezwaarschriftencommissie

Neprechters bij gemeenten, provincies en waterschappen

Wie zich door de overheid benadeeld voelt, kan verhaal halen via een bezwaarprocedure. Dit recht om te worden gehoord, geldt als een belangrijke hoeksteen van de democratische samenleving. De burger moet zich kunnen verdedigen wanneer de overheid een besluit neemt dat indruist tegen zijn belangen.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: