Opgeleide middenklasse steunt de machtsgreep van de elite | Wynia’s Week

opgeleide-middenklasse-steunt-de-machtsgreep-van-de-elite-|-wynia’s-week

29-08-20 08:20:00,

Politieke denkers van Aristoteles tot George Orwell begrepen dat de maatschappelijke klassen permanent met elkaar wedijveren. Vrijwel allemaal hanteren ze een driedeling: een kleine rijke bovenlaag, een middenklasse met ambities en een grote arme onderklasse. In de economische malaise na de Corona-epidemie zullen de verhouding tussen de klassen in Nederland vaker gespannen zijn. Zijn we niet op weg naar een oligarchie, waarin een gesloten elite die dienst uitmaakt?

Aristoteles wijst in ‘De Politiek en de Constitutie van Athene’ op het belang van evenwicht tussen de klassen. Als de bovenlaag puur op basis van rijkdom de macht kan uitoefenen – en zonder oog voor het algemeen belang – ontstaat een principeloze oligarchie. Als de arme bevolkingslaag het volledig voor het zeggen krijgt zullen ze alle rijkdom willen afpakken van de bezitters, maar niet in staat zijn verstandig te regeren. Zowel een ongecontroleerde oligarchie als een extreme democratie kunnen leiden tot tirannie.

Balans tussen de klassen

Aristoteles benadrukt daarom op het belang van een sterke middenklasse, die gematigde ideeën en verantwoordelijkheidsbesef heeft. Alleen als de middenklasse groot genoeg is om niet gedomineerd te worden door de bovenklasse of de onderklasse kan er maatschappelijke stabiliteit zijn. Hij was daarom voorstander van een constitutie met politieke spelregels en van georganiseerde welvaartsverdeling, om zo te voorkomen dat de armen een uitzichtloos bestaan kregen. ‘Verpaupering is de oorzaak van de teloorgang van de democratie’, stelt Aristoteles.

James Madison, één van de founding fathers van de Verenigde Staten, was juist voorstander van een democratie met sterke waarborgen tegen een ‘tyranny of the majority’. Zo moest er een machtige Senaat komen ‘to protect the opulent against the majority’.

De Amerikaanse progressieve denker Noam Chomsky wijst er in zijn boek ‘Requiem for the American Dream’ op dat echte democratie – met invloed en kiesrecht voor iedereen – goed is voor de meerderheid van de bevolking, maar niet voor de bovenklasse. Chomsky beschrijft hoe de bovenlaag in de Verenigde Staten in de jaren ‘70 begon te tornen aan het klassencompromis dat sinds 1945 goed had uitgepakt voor de inspraak en de welvaart van de arbeiders- en middenklasse. Onder andere politicoloog Samuel Huntington sprak van een ‘excess of democracy’ – een teveel democratie.  

Ontwrichting van de jaren dertig

De economische crisis van de jaren dertig van de 20ste eeuw bracht wereldwijd verpaupering voor de onderklasse en raakte ook de middenklasse hard.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: