Halve waarheid wordt hele leugen – EnerzijdsAnderzijds

halve-waarheid-wordt-hele-leugen-–-enerzijdsanderzijds

20-02-21 11:23:00,

Al sinds het begin van deze Coronacrisis staan de media in de schijnwerpers voor hun rol in de berichtgeving. De krantenkoppen zijn zelden relativerend, vrijwel zonder uitzondering alarmistisch van aard. Wie dan het onderliggende artikel leest, ziet soms een kleine bijstelling, maar veel wijzer word je er meestal niet van omdat context en achtergrond ontbreken.
Over waarheid, halve waarheid en leugens in de media.

Afbeelding van Enrique Meseguer via Pixabay 

‘Hoogste oversterfte sinds Tweede Wereldoorlog’

Niet eerder werden we zo met cijfers, statistieken, grafieken, tabellen om de oren geslagen als tijdens deze Coronacrisis. Cijfers, vooral weergegeven in grafieken, zijn sprekend en geven de indruk ‘objectief’ te zijn. Bovendien kan een grafische weergave snel ‘gelezen’ worden waardoor de neiging om achter de getoonde cijfers te kijken wordt ontmoedigd.
Er zijn talrijke voorbeelden waarbij wij in het afgelopen jaar getrakteerd zijn op grafieken en de daaraan gekoppelde krantenkoppen.
We nemen een recent voorbeeld om te illustreren waar het vaak fout gaat.

In dit artikel in De Volkskrant van 29 december 2020 schrijft de krant:
Sinds de Tweede Wereldoorlog is het aantal sterfgevallen in Nederland niet meer zo snel gestegen als dit jaar. Dit blijkt uit cijfers van het CBS. Tot en met 20 december overleden 162 duizend Nederlanders, dertienduizend meer dan verwacht.

In deze korte inleidende tekst van het artikel schuilen twee valkuilen.
De meest duidelijke en meest voorkomende valkuil is die van de vergelijking met ‘de verwachting’. Deze misleidende vorm neemt als basis ‘de verwachting’. Maar om het bericht goed te kunnen interpreteren moet je als lezer weten wat die verwachting was, door wie die verwachting is uitgesproken en op grond van welke aannames. Als je deze informatie niet hebt, is alles mogelijk. Als mijn buurman zegt dat hij 100 had verwacht en wel op grond van zijn onderbuikgevoel of ervaringen ergens anders opgedaan, dan is 1000 inderdaad 10 maal zoveel. Maar wat zegt dat? Niets zolang je niet meer van ‘de verwachtingen’ weet.
De minder duidelijke en ook veel voorkomende valkuil is een met een getal onderbouwde bewering waarbij de historie of context ontbreekt. Zo kun je stellen dat er in 2020 in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog nog nooit zoveel auto’s op de weg waren.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: