Parrhésia als tegenkracht tegen de opgelegde realiteit

parrhesia-als-tegenkracht-tegen-de-opgelegde-realiteit

12-04-21 11:40:00,

Hoe bied je weerstand aan het heersende narratief dat angst, afhankelijkheid en gehoorzaamheid predikt? Door dicht bij jezelf te blijven, trouw te zijn aan de waarheid en deze uit te spreken. Oftewel: door Parrhésia.
Want ondanks dat wij dachten in een democratisch land te leven, is het een feit dat de overheid is verworden tot een veelkoppig, allesverslindend monster. Het is de hoogste tijd voor de waarheid en daar kunnen wij allemaal ons steentje aan bijdragen.

Parrhésia de moed om waarheid te spreken

Zelfs al ben je een minderheid van één persoon, de waarheid is en blijft de waarheid.
Mahatma Gandhi (1869-1948)

Hoe verder een samenleving vervreemdt van de waarheid,
des te meer zal zij hen haten die de waarheid spreken.
George Orwell (1903-1950)

Parrhésie staat volgens de filosoof Michel Foucault (1926-1984) voor het moedig uitspreken van een ongemakkelijke waarheid. Het woord is afkomstig uit de antieke Griekse beschaving (ontstaan tussen 800 en 500 voor Christus) en betekent letterlijk ‘alles wat wordt gezegd’.

Het woord parrhésia wordt onvertaald gebruikt, zodat de oorspronkelijke bedoeling ervan bewaard blijft. Namelijk de waarheid spreken als belangrijk onderdeel van ieders persoonlijke bestaansethiek.

Tijdens het ontstaan van de democratische stadstaat in Athene was de persoonlijke vorming van alle afgevaardigden het hoogste goed. Alleen dan was de democratie als bestuursvorm levensvatbaar. Want zonder zelfreflectie, integriteit én waarheidspreken zou de staat ontaarden in een dictatuur. Daar was men zich toen al heel bewust van.

Parrhésia bood de spreker in de openbare vergadering de mogelijkheid zijn persoonlijke relatie met de waarheid uit te drukken. En omwille van die relatie beschouwde hij het als zijn morele plicht de waarheid te onthullen als die werd verhuld. Een ingebouwd zelfreinigend vermogen zou je kunnen zeggen.

Actief burgerschap binnen de huidige democratie

Parrhésia behelst ook de morele plicht om de waarheid te spreken voor het gemeenschappelijk goed. Een democratie waarin ‘het volk heerst’, kan niet bestaan zonder vrijheid van meningsuiting van dat volk.
Hierbij plaats ik drie belangrijke kanttekeningen.

Ten eerste is in onze democratie de vrijheid van meningsuiting een negatief recht. Dat is zo omdat de overheid dit recht aan de burgers heeft verleend via de grondwet.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: