Vrijheid, kennis en causaliteit

vrijheid,-kennis-en-causaliteit

01-09-21 06:00:00,

Shutterstock.

Een bijdrage van Jeroen Hetzler.

In zijn jongste boek In Dialoog Links en Rechts voert Sid Lukassen, historicus en filosoof, een aantal gedachtewisselingen met diverse meer of minder bekende opiniemakers en publicisten. Het doel is om elkaar beter te leren begrijpen en vooroordelen weg te nemen. In één van deze gedachtewisseling, die met Ronald van Raak, filosoof, lid TK voor SP en historicus, schreef Lukassen verspreid over meer pagina’s:

Vrijheid valt samen met macht omdat beide neerkomen op het vermogen om een gewenst effect te bewerkstelligen. Om macht te verwerven moet je zelf de oorzaak zijn van het gewenste effect. Om het gewenste effect te bereiken moet je weten of jouw handeling het gewenste [causale JH] effect wel of niet dichterbij brengt. Hiervoor moet je je omgeving begrijpen. We leven in een heelal dat onderhevig is aan vaste natuurwetten. Als het doel is om een vliegtuig te bouwen, dan kunnen we niet de natuurwetten aanpassen. Maar we kunnen het vliegtuig zo aanpassen dat het compatibel is met de natuurwetten en het kan opstijgen. Deze aanpassing weerhoud mij er niet van om het vliegtuig te beheersen, zo lang ik de effecten van de zwaartekracht en andere natuurwetten maar ken en begrijp. We spreken van willekeur, als de causaliteit te complex wordt om de uitkomst van handelingen te kunnen voorspellen.

Dit zijn interessante bespiegelingen die ook van toepassing zijn op het klimaatbeleid. Immers, dit beleid veronderstelt dat de aardse temperatuurstijging tot ten hoogste 1,5 graad C beperkt kan worden vóór het jaar 2100 als in 2050 de CO2-emissie door alle ondertekenaars van Parijs 2015 voor tenminste 95% is verminderd. Hebben al die ondertekenaars de macht om dat gewenste doel te bereiken en zijn ze oorzaak van dat gewenste effect? Kennen al die ondertekenaars het causale effect van CO2-emissievermindering om hun macht te effectueren? Zij moeten dan immers de natuurwetten hebben doorgrond die hieraan ten grondslag liggen. Is dit ook zo? Zo langzamerhand wordt zichtbaar dat hiervan geen sprake is, wel dat de causaliteit te complex is om de uitkomst van hun maatregelen correct te kunnen voorspellen. Er treedt als gevolg daarvan willekeur op die ampel ruimte biedt aan angst zaaien, bevooroordeeldheid, juridische willekeur, politisering, ideologische machtsvorming en belangenverstrengeling zoals aan de klimaattafels is gebleken. Een duidelijk voorbeeld hiervan is het verdienmodel van het Eco Industrieel Complex over de rug van de buiten spel gezette burger.

 » Lees verder

%d bloggers liken dit: