Aanbeveling van de redactie: – Hybride Rusland – imperiaal, maar niet imperialistisch.

aanbeveling-van-de-redactie:-–-hybride-rusland-–-imperiaal,-maar-niet-imperialistisch.

10-07-22 04: 24: 00,

Ist Russland Imperialistisch? Nationalist? Wil Rusland uitbreiden, zelfs Europa overrompelen? Om dergelijke vragen te kunnen beantwoorden, is het niet voldoende zich te verliezen in abstracte definities, zoals thans in de anti-Russische propaganda wordt gedaan. Men moet uitgaan van de waarneming van wat geworden is en proberen het concrete te analyseren. Dit zal hier zeer kort worden gedaan in enkele stellingen als een suggestie voor een meer diepgaande discussie.

De tegenstrijdige polen van Rusland.

Ten eerste: Rusland is Europa niet. Maar Rusland is ook Azië niet. Rusland is het gebied tussen Europa en Azië – economisch, cultureel, politiek, geografisch. Wij moeten van deze situatie uitgaan als wij Rusland willen begrijpen en met het land willen samenwerken. Deze hybride situatie bepaalt het karakter van dit land als hybride tussen deze twee polen.

Alle pogingen om zich dit gebied voor Europa, in de ruimere zin voor het Westen, toe te eigenen, zijn in de geschiedenis mislukt. Dit geldt voor de pogingen van Napoleon in de laatste eeuwen, voor de pogingen van de Duitse Wehrmacht in de Eerste Wereldoorlog, voor de pogingen van Hitler; en het geldt ook voor de poging van de Amerikanen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie om het land economisch te veroveren, om het duidelijker te zeggen, het te koloniseren. Deze feiten beschrijven het basisconflict tussen Europa, het Westen en Rusland, dat het uitgangspunt vormt voor verdere beschouwingen.

Ten tweede: Rusland is geen natiestaat van het Europese type, of beter gezegd, geen verenigde natiestaat onder economische heerschappij, die als beheerscomité van het kapitaal de optimale voorwaarden schept voor zijn expansie. Rusland is een multi-etnische staat, een multi-etnisch organisme waarvan het bepalende organisatieprincipe de integratie van de verschillende volkeren via het centrum van Moskou is.

Ten derde en tot slot: Rusland heeft geen kapitalisme naar westers model voortgebracht, zelfs niet in de Sovjettijd, zelfs niet vandaag de dag, maar veeleer een hybride mengsel van staatsmonopoliekapitalisme enerzijds en zelfvoorzienende zelfvoorzienende structuren, men zou zelfs kunnen zeggen structuren voor het beheer van hulpbronnen, anderzijds. Kwaadwillende stemmen spreken over Rusland als een benzinestation van de wereld met toegang tot de financiële markt.

Mijn beeld voor dit alles is een wagenwiel met naaf en spaken, waarin centralisme hier en elementen ver van de heerschappij daar in evenwicht worden gehouden door personalistische verhoudingen. Traditioneel was dit enerzijds de tsaristische autocratie en anderzijds autonome, meestal zelfs anarchistische structuren in de uitgestrektheid van het land, thans zijn dit de president en particuliere oligarchische structuren en regio’s. Theoretisch kan deze structuur Bonapartisme worden genoemd, thans ook autoritair liberalisme. De president als “arbiter” die de consensus tussen de verschillende maatschappelijke krachten bewaart. Electieve monarchie, zo te zeggen. Wie in Rusland reist, kan deze tegenstelling tussen autoritair centrum en ronduit anarchistisch liberalisme dagelijks aan den lijve ondervinden, wanneer wordt gezegd: Rusland is groot, Moskou is groot.

Poetins toetredingsprogramma

Laten we tegen deze achtergrond eens stilstaan bij de aankondiging die Poetin bij zijn aantreden heeft gedaan 2001. Hij noemde twee doelpunten:

Ten eerste wilde hij de interne stabiliteit van de staat herstellen, die onder Jeltsin was gedesintegreerd in de loop van de privatisering en kolonisering van het land door de VS. Poetin kondigde een “dictatuur van de wet” aan – zijn eigen orde in plaats van de buitenlandse.

Ten tweede wilde hij Rusland herstellen als integratieknooppunt in Eurazië, in overeenstemming met zijn historische rol. Daarmee ging hij ver terug in de geschiedenis van het Russische tsarisme. Dit was een conservatieve en tegelijk progressieve oriëntatie. Mijn trefwoord hiervoor is: autoritaire modernisering.

Deze aankondiging was echter geenszins een imperiaal programma in de zin van een koloniale expansie van de heerschappij van het Russische kapitaal, zelfs niet een verovering van Europa. Het was een herstelprogramma om de staatssoevereiniteit van het land te herstellen,

en zijn integrerende rol in de Euraziatische ruimte. Het was een defensief programma van de terugkeer van Rusland naar zichzelf, maar, het moet worden benadrukt, het omvatte actieve samenwerking met de opkomende multipolaire wereld.

Denk aan de hofmakerij van Poetin 2001 in de Duitse Bundestag. Geen spoor van uitbreiding. Ook de daaropvolgende jaren werden niet gekenmerkt door Russische expansie, maar integendeel door voortdurend herhaalde aanbiedingen tot samenwerking om in het kader van de Verenigde Naties een nieuwe multipolaire orde te vormen. Anderzijds hebben de EU, de NAVO en de VS – met andere woorden, de westerse mogendheden – zich uitgebreid en de neiging gehad tot aan de voordeur van Rusland te koloniseren. Dit alles beschrijft, als men achter de propaganda kijkt, een fundamentele defensieve positie waarin Rusland zich sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie bevindt.

Poetin voor een multipolaire wereld

Poetin als persoon staat er dus voor om Rusland niet langer een kolonie van de Amerikaanse expansie en een onderdeel van het Amerikaanse één-wereld-concept te laten zijn, zoals onder Jeltsin het geval was, maar integendeel van Rusland de impulsgever te maken voor de mogelijke multipolaire wereldorde die na de ineenstorting van de Sovjet-Unie zou kunnen ontstaan en die het door Amerika gedomineerde één-wereld globalisme zou kunnen vervangen. Dit is de politieke dimensie van de recente geschiedenis.

Oekraïne speelt de rol die Brzezinski het heeft toebedeeld, namelijk een wig te zijn tegen Rusland dat weer een keizerrijk wordt. Hierop kan men zeggen: Rusland in zijn rol van integratie kan zeker een imperium worden genoemd. Maar het is geen imperialisme van het westerse type, gebaseerd op de export van kapitaal en agressieve militaire dominantie over gekoloniseerde gebieden buiten het eigen gebied. Rusland is een integratief model dat gekoloniseerde gebieden in zijn organisme heeft opgenomen en tegelijkertijd naar buiten toe heeft samengewerkt. Het is een model dat leidde tot massale steun voor anti-koloniale, of post-koloniale, bewegingen in de Sovjet-periode in de confrontatie met het Westen/de VS. De Sovjet-Unie heeft dit model ongetwijfeld overgenomen. Nu werkt dit beleid van de Unie echter terug op Rusland als steun van deze landen, terwijl veel van deze landen de sanctie-oorlog tegen Rusland niet steunen.

Maar voor zover de aankondiging van het Rusland van na de Sovjet-Unie dat het een impuls wilde zijn voor de vorming van een multipolaire wereld, niet alleen niet door het Westen werd gehoord, maar juist deze impuls, deze rol van Rusland in het belang van de handhaving van de dominantie van de ene wereld, systematisch door het Westen werd tegengewerkt, werd de situatie geschapen die wij thans hebben, namelijk: rusland dat terugvecht, zijn soevereiniteit verdedigt, zich afsluit van de aanspraak van het Westen op globalisering, en tegelijkertijd zijn deuren opent voor de ontwikkeling van multipolaire betrekkingen.

Wat de geschetste ontwikkeling doet met de interne situatie in Rusland, of zij het land openstelt of het verder in autoritarisme drijft, is een tweede, zeer belangrijke vraag. Deze vraag moet worden gesteld – maar in het besef van de externe dreiging die van het Westen uitgaat voor Rusland.

Kai Ehlers, www.kai-ehlers.de

Basisinformatie over Rusland:

Rusland – Hartslag van een wereldmacht. In gesprek met Yefim Bershin, grafiek van Herman Prigann, Pforte, januari 2019,90 €. Bestel via www.kai-ehlers.de

Kenmerken van Russisch naar Rusland. De rol van Rusland in de huidige herschikking van de wereld. Vragen van ethische heroriëntatie na het einde van de verloren utopie van het wetenschappelijk haalbare paradijs op aarde.

%d bloggers liken dit: