Ian Buruma en The Banality of Evil

11-01-21 09:06:00,


For the West, the demonization of Vladimir Putin is not a policy; it is an alibi for the absence of one.

— Henry Kissinger. The Washington Post. 5 maart 2014

Ontwikkel jezelf met NRC. Vanaf € 2,- per week word je abonnee en krijg je onbeperkt toegang tot betrouwbare journalistiek.

Het probleem met deze NRC-advertentie begint al met het begrip ‘betrouwbare,’ aangezien dit adjectief suggereert dat er een onomstotelijke en onvergankelijke waarheid bestaat, terwijl de postmoderne, op wetenschap gebaseerde, beschaving het bestaan van de absolute ‘waarheid’ al enkele eeuwen ontkent. Terecht stelt de Amerikaanse socioloog, professor Morris Berman, in zijn boek The Reenchantment of the World (1981) dat al sinds ‘de technologische literatuur van de zestiende eeuw’ de wetenschap er vanuit gaat dat ‘de waarheid’ relatief is. Berman:

Dan is er dus geen Waarheid, maar bestaat alleen jouw waarheid, mijn waarheid, of de waarheid van deze tijd of die plaats. Dit is een implicatie van de zogeheten kennissociologie. Het onderscheid tussen kennis en opinie, tussen wetenschap en ideologie valt weg en wat juist of waar is wordt alleen nog bepaald door de regels van de meerderheid en is daarmee een kwestie van de psychologie van een kliek of een groep. 

Alles wordt even waar door het ontbreken van een  overkoepelende waarheid, die door de overgrote meerderheid wordt erkend. Ondertussen wordt de mens de hele dag door geconfronteerd met vergankelijke en vaak misleidende ervaringen. De werkelijkheid die daarachter schuilgaat, kan hij niet zien. Hij blijft gevangen in een wereld vol subjectieve waarheden, of zoals Friedrich Nietzsche opmerkte: ‘Es gibt keine Tatsachen, nur Interpretationen.' Het gevaar van deze opvatting is dat wanneer alles slechts 'interpretatie' is, letterlijk alles dan ook is toegestaan. Nietzsche zelf besefte onmiddellijk na God als waarheid te hebben dood verklaard, dat daarmee de heersende  moraliteit voorgoed zou verdwijnen. Nog geen halve eeuw na te zijn gestorven, bewezen de Duitse- en Amerikaanse machthebbers wat het door Nietzsche voorspelde nihilisme in de praktijk betekende: de Duitsers in de vernietigingskampen en de Amerikanen in Hiroshima en Nagasaki. 

 » Lees verder