Geen lobby zo dodelijk als die van de tabaksindustrie

21-07-20 06:51:00,

Waar de overheid tijdens de coronacrisis alles uit de kast trok om de kwetsbaarsten te beschermen, laat zij toe dat de tabaksindustrie al jarenlang diezelfde kwetsbare mensen aan zich bindt. Roken is immers een ‘vrije keuze’. Longarts Wanda de Kanter bestrijdt dat idee al jaren. Niet alleen de tabak zelf is fataal, de marketingmachine en lobby van de tabaksindustrie zijn net zo dodelijk.

Frederique vraagt door

Luister naar de podcast bij dit artikel

Frederique de Jong in gesprek met Wanda de Kanter

Waar rigoureus ingrijpen tijdens de coronacrisis uitstekend kon omdat het probleem zo tastbaar dichtbij kwam, zo moeilijk is het blijkbaar als ellende ver in de toekomst ligt. Tegenwoordig verwarren we vrijheid met de vrije markt. Hoe consequent zijn we eigenlijk als we het over vrije keuze hebben? Een brommerhelm en een verkeersgordel verplichten we, dat leidt tot geen enkel protest. Het zal niet lang meer duren of een fietshelm wordt ook verplicht om 85 doden per jaar te voorkomen. Als zalm bij drie mensen diarree veroorzaakt, is de volgende dag alle zalm uit alle supermarkten verwijderd, want levensgevaarlijk. 

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft geluk dat zij niet verantwoordelijk is voor spataderen in de slokdarm, levercirrose, ernstig overgewicht en kanker – de industrieën hebben ervoor gezorgd dat dat buiten hun aandachtsgebied valt. De eventuele risico’s van een zoetje leiden tot vele wetenschappelijke publicaties. Tientallen kankerverwekkende stoffen in tabak vallen erbuiten. Onder het mom van vrije keus wordt tabak getolereerd. Terwijl het net zo verslavend is als heroïne (dertig doden per jaar) en cocaïne (twintig doden per jaar). Er zijn toch maar heel weinig mensen voorstander van dat ook deze middelen gelegaliseerd zullen worden. 

Het feit dat de tabaksindustrie legaal is, wil niet zeggen dat het een ‘rechtvaardige’ industrie is. Er zijn zoveel zaken legaal geweest, zoals slavernij en kolonialisme en zelfs heksenverbranding, die bij nader inzien toch immorele, gewetenloze industrieën waren. Asbest was ooit een legaal product. Nadat duidelijk werd dat asbest na dertig tot veertig jaar een verhoogde kans op mesothelioom (borstvlieskanker) gaf, werd het in Nederland verboden. Er zijn vijf- tot zevenhonderd asbestdoden per jaar tegenover twintigduizend tabaksdoden.

Er zijn landen waar de verkoop van tabak en alcohol als niet-essentiële middelen tijdens de coronacrisis verboden werd. Het RIVM noch het ministerie van Volksgezondheid heeft hieraan wezenlijke aandacht besteed.

 » Lees verder

Achter dodelijk ongeluk van Spaanse peuter schuilt ecologisch drama

01-02-19 09:30:00,

Twee weken lang is Spanje in de ban geweest van een bijzonder moeilijke reddingsoperatie om een tweejarige peuter uit een diepe waterput te halen. Het kind overleefde de val niet en werd dood naar de oppervlakte gebracht. “Het had iedereen kunnen overkomen”, hoor je de mensen hier dikwijls zeggen. En dat klopt want van dat soort opgebruikte, open waterputten zijn er heel wat in Spanje.

Terwijl de reddingsoperatie vorderde, werd al snel een rekensom gemaakt: enkel in de streek rond Málaga zouden er ongeveer 1.000 van dit soort illegaal geslagen waterputten bestaan. En terwijl de familieleden van de peuter rouwden, viel enkele dagen later opnieuw een dode: ditmaal in een waterput in Villanueva del Trabuco, eveneens in de streek van Málaga. Een volwassen man verdronk, wellicht toen hij zijn hond uit de put probeerde te redden.

Illegale waterputten zijn niet alleen gevaarlijk voor de mens, ze zijn vooral een grote bedreiging voor het milieu. Ongecontroleerde waterboringen riskeren delen van Spanje in woestijnen te herschapen. Want watervoerende lagen, hoe groot hun capaciteit wel mag zijn, raken vroeg of laag leeggepompt. 

1 miljoen illegale waterputten

Door dagelijks de zoektocht naar de verongelukte peuter te volgen, ontdekte heel Spanje indrukwekkende cijfers. Volgens het Spaanse Ministerie van Landbouw zijn er over heel Spanje maar liefst 510.000 illegale waterputten verspreid. Het zijn cijfers van 2006 en bij het ministerie geeft men tegelijk toe dat een miljoen waterputten, de rekensom die men bij Greenpeace maakt, wellicht veel realistischer is.

De bedrijven die putten slagen zijn zich bewust dat ze de wet overtreden wanneer ze zonder vergunning werken, maar toch doen ze het. Of de opdrachtgever nu over een vergunning beschikt of niet, het heeft geen invloed op de prijs die naargelang de aard van het werk tussen de 2.000 en 20.000 euro schommelt. Eens een put droog komt te staan, wordt die in sommige gevallen onafgedekt achtergelaten. 

Wetgeving

Natuurlijk bestaat er een wetgeving die nieuwe boringen moeten beperken, maar het probleem is dat iedereen de andere kant opkijkt. Volksvertegenwoordiger Juan López de Uralde van de ecologische partij EQUO zegt dat hoe meer water er uit de watervoerende lagen wordt gepompt, des te sneller gaat de kwaliteit van het grondwater er op achteruit.

Het gevolg zijn hogere concentraties zout en meer nitraten.

 » Lees verder

Fijnstof is al na één dag dodelijk voor ouderen

28-12-17 10:23:00,

Fijnstof blijkt nu ook op zeer korte termijn dodelijk te zijn, ontdekten Amerikaanse onderzoekers. Veel 65-plussers overlijden al één dag nadat ze aan fijnstof zijn blootgesteld.

Onderzoekers van de Harvard-universiteit legden de sterfdatum van 22 miljoen Amerikaanse 65-plussers (in de periode 2000-2012) naast de fijnstofgegevens in die periode.

Ze merkten een duidelijk verband. Bij een toename van het fijnste, gevaarlijkste fijnstof (PM2,5, met een diameter kleiner dan 2,5 micrometer) stierven een dag later duidelijk meer 65-plussers, melden ze in de Journal of the American Medical Association.

Strengere normen

Een stijging van de fijnstofconcentratie met 10 microgram per kubieke meter deed het aantal sterfgevallen al met 1 procent stijgen. Tot 20 microgram per kubieke meter hield die stijging aan, bij hogere concentraties vlakte de stijging af.

Ook een stijging van de ozonconcentratie deed het aantal sterfgevallen toenemen, zij het minder sterk bij een fijnstoftoename.

Fijnstof blijkt dus ook op korte termijn dodelijk. Tot nog toe was aangenomen dat fijnstof vooral op lange termijn schadelijk was.

Fijnstof in België en Nederland

Om het aantal sterfgevallen bij ouderen te doen dalen, zou de concentratie dus flink onder 20 microgram per kubieke meter moeten blijven. Bewijs voor een veilige ondergrens hebben de Harvard-onderzoekers overigens niet gevonden.

De EU legt de jaargrens voor PM2,5-fijnstof op 25 microgram per kubieke meter. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is veel strenger: een jaargemiddelde van maximaal 10 microgram per kubieke meter en niet meer dan 3 piekdagen (dagen met meer dan 25 microgram per kubieke meter) per jaar.

België en Nederland halen die WHO-norm niet. In België dalen de fijnstofconcentraties sinds 2000 gevoelig maar sinds 2015 stagneert de daling, blijkt uit cijfers van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu.

Schadelijk voor longen en hart

Verschillende studies wezen al op de schadelijke gevolgen van fijnstof voor longen en hart. In mei nog vonden Britse onderzoekers een rechtstreeks verband tussen de inademing van PM2,5-fijnstof en hartschade.

Andere recente studies zagen een verband met een te laag geboortegewicht en met slaapstoornissen.

Vorig jaar stelde de WHO vast dat meer dan 80 procent van de stadsbewoners wereldwijd te veel fijnstof inademt.

Een van de belangrijkste oorzaken van fijnstof is wegverkeer.

 » Lees verder