10 jaar geleden begon de Griekse versie van de gele vestjes

10-jaar-geleden-begon-de-griekse-versie-van-de-gele-vestjes

07-12-18 01:13:00,

In Griekenland weet iedereen precies waar hij was op de avond van 5 op 6 december 2008, toen de politie van Athene de 15-jarige Alexis Grigoropoulos doodschoot, waarna weken van zware rellen volgden. Net als nu in Frankrijk werd dit protest als zinloos geweld geminacht door politici en media. Op 6 december 2018 kwamen jongeren in Griekenland opnieuw op straat om Alexis te herdenken.

10 jaar geleden, in de nacht van 5 op 6 december 2008 werd de 15-jarige Alexis Grigoropoulos door een politieagent doodgeschoten in de Atheense wijk Exarcheia. Op 6 december 2018 kwamen Griekse jongeren in heel Griekenland op straat om de moord op de tiener te herdenken. Dat leidde vooral in Athene en Thessaloniki tot de ergste rellen van de laatste jaren. De politie, die als de grote schuldige werd gezien door de jongeren, werd met stenen en molotovcocktails bekogeld. Iedereen in Griekenland weet nog precies wat hij deed en waar hij was op de avond van 5 op 6 december 2008. 



Op deze plaats in de Tzavellastraat werd Alexis Grigoropoulos vermoord. Het straatnaambord is naar hem genoemd (Badseed/CC)

Na de moord in 2008 bleef het in Griekenland wekenlang onrustig. Jongeren kwamen voortdurend de straat op en toonden hun ongenoegen tegen de overheid. Voor hen was Alexis Grigoropoulos het slachtoffer van een systeem dat zijn burgers niet respecteert. Welke overheid staat toe dat de politie een tiener van 15 mag neerschieten? Gebouwen in het centrum van Athene gingen in de vlammen op en de kerstboom op het centrale Syntagmaplein moest het eveneens ontgelden. De toenmalige premier Karamanlis was niet te zien in de weken van het protest en de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Prokopis Pavlopoulos, die nu president van Griekenland is, waagde het niet om meer politie in te zetten.

Velen zagen het protest van de jongeren als een zinloze uiting van geweld, maar in 2008 kwam een generatie de straat op die vond dat ze geen perspectief had en die voelde dat het met het land niet de goede kant op ging. Als je geen goede relaties had met de juiste politicus, dan was het moeilijk om een toekomst voor jezelf uit te bouwen. Als je met de jeugdige relschoppers sprak, dan zeiden ze allemaal dat ze hun woede kwijt moesten tegen een staat die er niet voor hen was,

 » Lees verder

75 jaar geleden: Conferentie van Teheran zette weg naar Koude Oorlog in

75-jaar-geleden-conferentie-van-teheran-zette-weg-naar-koude-oorlog-in

28-11-18 04:06:00,

Tussen december 1941 en februari 1945 ontmoetten de leidende grootmachten uit de anti-Hitler-coalitie elkaar op 15 grotere oorlogsconferenties. Daaronder vormde de Conferentie van Teheran, 75 jaar geleden, in zoverre een cesuur, dat het toen voor het eerst tot een ontmoeting van ‘de grote drie’, Stalin, Churchill en Roosevelt, kwam. Bovendien werden er niet alleen oorlogszaken besproken, maar ook de periode na de oorlog.

Eind 1943 gaf de militaire situatie van de geallieerden aanleiding tot optimisme. Grote offensieven van de Sovjets aan het Oostfront hadden tot aanzienlijke terreinwinst geleid. De roedel onderzeeboten in de noordelijke Atlantische Oceaan behaalde steeds geringere successen in het kelderen van geallieerde schepen. Italië was naar de geallieerde zijde overgegaan en Britse en Amerikaanse troepen stonden zowel op Sicilië als in de laars van Italië. Ten slotte moest het Japanse keizerrijk zijn hoofdverdedigingslinie tegen de VS tot de Marianen en de westelijke Carolinen terugtrekken.

Toekomst van de oorlogsvijanden

Sovjet- en Brits-Indische soldaten treffen elkaar in Iran in augustus 1941.

Zodoende lag het voor de hand om niet slechts over nieuwe militaire offensieven te spreken, maar ook over de toekomst van de oorlogsvijanden nadat ze verslagen zouden zijn. Dit doel diende de Conferentie van Caïro van 22 tot 26 november 1943, waarin het vooral om het lot van Japan ging, en aansluitend die van Teheran. De Iraanse metropool was in zoverre perfect als plaats om samen te komen, dat het land sinds augustus 1941 door de Sovjets en de Britten bezet was.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!

Niettemin hadden Jozef Stalin, Winston Churchill en Franklin D. Roosevelt er van tevoren intensief over gediscussieerd waar hun eerste persoonlijke ontmoeting plaats moest vinden. Andere opties die ter sprake kwamen waren een kruiser in de Middellandse Zee, de Turkse hoofdstad Ankara, Habbaniya ten westen van Bagdad en Asmara in Eritrea. Uiteindelijk werd het echter Stalins voorstel: Teheran.

Afluisteren

Stalin wist gelijk nog een tweede meesterzet te doen. Onder verwijzing naar vermeende plannen voor een aanslag door de Duitse geheime dienst, haalde hij de Amerikaanse president kort voor het begin van de conferentie op 28 november over om in het gastenverblijf van de Sovjet-ambassade te verblijven, in plaats van de moeilijker te beveiligen Amerikaanse ambassade.

 » Lees verder

100 jaar geleden riep Letland onafhankelijkheid uit

100-jaar-geleden-riep-letland-onafhankelijkheid-uit

17-11-18 08:33:00,

Op 18 november 1918 maakten Letse politici gebruik van het machtsvacuüm aan het einde van de Eerste Wereldoorlog om de onafhankelijkheid van hun land uit te roepen.

In het centrum van de Letse hoofdstad Riga is het 42 meter hoge vrijheidsmonument niet te missen. Een zuil op een sokkel met talrijke voorstellingen uit de Letse geschiedenis en aan de top als allegorie van de vrijheid een meisje dat een krans van drie sterren omhoog houdt, symbool voor de drie historische delen van Letland, Koerland, het zuiden van Lijfland en Letgallen. Als door een wonder heeft het tussen 1931 en ’35 gebouwde monument de Sovjet-tijd overleefd. Zondag wordt op het plein ervoor weer de Letse onafhankelijkheid gevierd. Dit jaar is het 100 jaar geleden dat de toenmalige Letse Volksraad, op 18 november 1918, de onafhankelijkheid van het land uitriep.

Tsarenrijk

Die onafhankelijkheid was een van de vele gevolgen van de Eerste Wereldoorlog. Net als Polen, Litouwen, Finland en Estland, had ook Letland aan het begin van de oorlog nog tot het Russische tsarenrijk behoord. Omdat er in het Oostzeegebied in de tweede helft van de 19e eeuw nationale onafhankelijkheidsbewegingen ontstaan waren, had Petersburg/Petrograd twijfel aan de loyaliteit van deze nationaliteiten in het Russische veelvolkerenrijk en liet zodoende duizenden Letten naar het Russische binnenland deporteren. Onder hen vormden zich oppositiegroepen. Tegelijk groeide in Letland de weerstand tegen de getalsmatig geringe, maar invloedrijke Duitse adel en patriciaat.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!

Februarirevolutie

De Russische Februarirevolutie van 1917 werkte ook in de Baltische gebieden door. De zich snel vormende politieke partijen reflecteerden de Russische verhoudingen: bolsjewieken, mensjewieken, democraten, liberalen, boeren. Aanvankelijk was men slechts gericht op grotere autonomie binnen het Russische rijk. Toen echter bleek dat noch de liberale regering van Rusland onder Alexander Kerenski noch de bolsjewieken tot grotere toegevingen bereid waren, radicaliseerden de eisen tot volledige nationale soevereiniteit. In de herfst van 1917 vormde zich een provisorische raad, die zich al snel tot de Letse Volksraad ontwikkelde. Deze verklaarde dat Zuid-Lijfland, Koerland en Letgallen samen een “autonome staatseenheid” vormden.

Machtsvacuüm

In november 1918 ontstond een machtsvacuüm. De militaire nederlaag van Duitsland was bezegeld en daarmee waren ook de dagen van het Duitse militaire gezag geteld.

 » Lees verder

100 jaar geleden: Einde Eerste Wereldoorlog en Duitse keizerrijk

100-jaar-geleden-einde-eerste-wereldoorlog-en-duitse-keizerrijk

10-11-18 08:14:00,

Uiteindelijk was de vraag: Wie vertelt het zijne majesteit? Wie zegt keizer Wilhelm II dat er geen vrede bereikt kan worden zonder zijn troonsafstand? De Amerikaanse president Woodrow Wilson had dat, naast democratische hervormingen, als voorwaarde gesteld voor vredesonderhandelingen. Zo eindigde begin november een tijdperk.

Het einde was onvermijdelijk, toen rijkskanselier Max von Baden zich op 1 november 1918 er met gevolmachtigde Duitse vorsten erop beraadde, hoe men de keizer tot troonsafstand kon bewegen. En vooral: wie moest de brenger van deze problematische boodschap zijn? Niemand was bereid.

Uiteindelijk stelde Axel Varnbühler von und zu Hemmingen, een baron uit Württemberg, de verlossende vraag: Wat zou de keizer er zelf eigenlijk van zeggen? Om dat uit te vinden, zond men de Pruisische minister van Binnenlandse Zaken, Wilhelm Drews, naar het Belgische Spa. In het hoofdkwartier aldaar was Wilhelm II op 30 oktober aangekomen voor de inspectie van zijn troepen. Berlijn had hij op een kritiek moment aan zichzelf overgelaten.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!

Strijdend ten onder

De keizer reageerde zoals te verwachten viel ontsteld. Hoe kon een Pruisische overheidsfunctionaris het wagen hem zijn troonsafstand voor te leggen? Het keizerlijke antwoord: “Wanneer thuis het bolsjewisme komt, stel ik me aan het hoofd van een paar divisies, ruk ik op naar Berlijn en hang ze allemaal op.”

De slagkruiser HMS Queen Mary explodeer in de Slag voor het Skaggerrak, 31 mei 1916.

De revolutie was echter reeds dichterbij dan de keizer vermoedde. Eind oktober 1918 besloot de marineleiding een laatste “eervol gevecht” tegen superieure Britse eenheden te voeren. Sinds de Slag voor het Skaggerak in 1916 waren de marine-eenheden nauwelijks ingezet. Moest men dan nu ineens, terwijl het einde van de oorlog te voorzien was, als een soort doodseskader optreden? Onder matrozen deden geruchten de ronde dat de officieren een heldendood zochten en door de aanval te kiezen de aanstaande vredesonderhandelingen wilden torpederen. De matrozen hadden er een goede neus voor, zonder de woorden van de chef van het marinedepartement te kennen. Adolf von Trotha schreef namelijk: “De vloot staat een slotgevecht als hoogste doel voor ogen, om niet deze oorlog te moeten besluiten, zonder dat de in haar stekende nationale kracht ten volle tot haar slaande werking gekomen is.”

Muiterij

In Wilhelmshaven saboteerden matrozen het uitlopen van de vloot.

 » Lees verder

80 jaar geleden: Verdrag van München verhindert samenzwering tegen Hitler

29-09-18 06:01:00,

Toen in de nacht van 29 op 30 september 1938 de regeringsleiders van Duitsland, Frankrijk,  Engeland en Italië hun handtekening onder het Verdrag van München zetten, werd daarmee feitelijk niet alleen het lot van de kunstmatige staat Tsjechoslowakije bezegeld, maar ook dat van een maandenlange geheime samenzwering met het oog op een couppoging in Duitsland.

Aan het hoofd van deze aanvankelijk onontdekt gebleven samenzwering stonden talrijke Duitse officieren. Hun doel was Adolf Hitler af te zetten en het nationaalsocialistische bewind omver te werpen nog voor het tot oorlog zou komen. De concessies die de geallieerden op de Conferentie van München aan de Duitse regering deden, maakten dat deze plannen gedoemd waren te mislukken.

Tot op heden is onduidelijk wat de westerse mogendheden van het Septembercomplot binnen de Duitse generale staf wisten en waarom de beoogde omverwerping van Hitler niet steunden. Bekend is dat er gedurende het hele nazi-bewind talrijke contacten bestonden tussen leden van het militaire verzet tegen de nationaalsocialisten en Franse, Amerikaanse en Britse regeringsfunctionarissen. Bijzonder intensief waren deze contacten rond de Sudetencrisis die aan het Verdrag van München vooraf ging.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!

Nog in goede stemming door de geslaagde Anschluß van Oostenrijk in maart 1938, liet Hitler onder de codenaam ‘Studie Grün’ vanaf april de eerste scenario’s maken door de Wehrmacht, die ook de optie van het militair verslaan van de veelvolkerenstaat Tsjechoslowakije omvatten. Tsjechoslowakije had echter zowel een bijstandspact met Frankrijk als met de Sovjet-Unie gesloten en beschikte destijds over een van de best uitgeruste legers van Europa. Met een eventuele aanval op Tsjechoslowakije riskeerde Duitsland derhalve een voortslepende tweefrontenoorlog.

Generaal Ludwig Beck in 1937, hij zou later ook betrokken zijn bij de mislukte aanslag op Hitler in 1944 (foto: Bundesarchiv).

Hitlers plannen stuitten dan ook op aanzienlijk weerstand onder de militaire leiding. Deze zagen de Wehrmacht als slechts ontoereikend uitgerust voor een nieuwe oorlog. Bij een ontmoeting van leidende generaals op 4 augustus 1938 was men het er over eens, dat een militair conflict met de westerse mogendheden in een catastrofe voor Duitsland moest uitmonden. Desalniettemin slaagde generaal Ludwig Beck, generaal-stafchef van het Heer (de landmacht) en een van de leidende figuren in de samenzwering tegen Hitler,

 » Lees verder

75 jaar geleden: Italië loopt over naar Geallieerden

75 jaar geleden: Italië loopt over naar Geallieerden

03-09-18 12:54:00,

Na lange geheime onderhandelingen kwamen de westerse geallieerden en Italië op 3 september 1943 een wapenstilstand overeen, waarop Italië net als in de Eerste Wereldoorlog van bondgenootschap wisselde en zijn vroegere bondgenoot Duitsland de oorlog verklaarde.

Op 10 juli 1943 landden het 8. Britse en het 7. Amerikaanse leger in het kader van ‘Operatie Husky’ op Sicilië en veroverden aansluitend het hele eiland ondanks de weerstand van de Duitse en Italiaanse verdedigers. Deze overwinning voor de geallieerden op Italiaanse bodem deed de positie van de Duce del Fascismo en Capo del Governo Benito Mussolini wankelen. Na het verlies van Palermo keerde de Grote Fascistische Raad in Rome  zich tegen hem, waarop koning Victor Emanuel III. maarschalk Pietro Badoglio op 26 juli als nieuwe regeringsleider aanstelde.

In het licht van te verwachten verdere landingen van de geallieerden op het Italiaanse vasteland en de eerste Brits-Amerikaanse luchtaanvallen op Rome, stond voor Badoglio vast dat hij aan het aandringen van Londen en Washington op een snelle wapenstilstand toe moest geven, anders zou al snel heel Italië tot slagveld worden en blootgesteld worden aan grootschalige bombardementen vanuit de lucht.

Blijf op de hoogte van nieuws, opinie en achtergronden: Volg Novini!

Om tegenmaatregelen te voorkomen, liet de nieuwe Italiaanse regering de Duitsers, die op dat moment nog bondgenoten waren, vooreerst in het duister. Zo beklemtoonden hoge gezanten van Rome op de bilaterale conferenties van Tarvis en Bologna niet uit de As Berlijn-Rome-Tokio te willen stappen. Tegelijk beloofde echter de ambassaderaad Blasco Lanza d’Ajeta di Trabia de geallieerden in Lissabon het tegendeel.

Hoe dan ook wisten de Duitsers van het dubbelspel van de Italianen, omdat het hen op 29 juli 1943 gelukt was radiogesprekken tussen de Britse premier Winston Churchill en de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt af te luisteren, waarin de aanstaande wapenstilstand met Italië genoemd werd. Ten gevolge hiervan kondigde het Duitse opperbevel van de Wehrmacht op 1 augustus intern voorzorgsmaatregelen af voor het geval Italië daadwerkelijk uit het bondgenootschap van de Asmogendheden zou stappen. Verder werden er Duitse troepen naar het noorden van Italië gestuurd – dit laatste nog met officiële toestemming van Rome.

Kort daarop begonnen in Lissabon verkennende gesprekken van de Italiaanse brigadegeneraal Giuseppe Castellano met de generaals Walter Bedell Smith van de Amerikaanse en Kenneth Strong van de Britse strijdkrachten,

 » Lees verder

100 jaar geleden: Het begin van het einde van de Eerste Wereldoorlog

100 jaar geleden: Het begin van het einde van de Eerste Wereldoorlog

08-08-18 08:55:00,

Op 8 augustus 1918 leidde een succesvolle aanval van Entente-troepen bij Amiens tot wat de ‘zwarte dag van het Duitse leger’ genoemd zou worden. Dit leidde de laatste fase van de Eerste Wereldoorlog in, aan het einde waarvan het Duitse keizerrijk zijn nederlaag moest accepteren.

In november 1917 begon de derde Oberste Heeresleitung, het opperbevel van het Duitse keizerlijke leger, onder veldmaarschalk Paul von Hindenburg en de eerste kwartiermeester-generaal, de infanterie-generaal Erich Ludendorff, met de planning voor een beslissend Duits offensief. Het doel was de verovering van Parijs en het doorstoten naar het Kanaal. Daardoor moest het Duitse rijk in de positie gebracht worden om als overwinnaar een gunstige vrede uit te onderhandelen.

Ten gevolge van het reeds afgesloten vredesverdrag van Brest-Litovsk van 3 maart 1918 met Sovjet-Rusland, kon Duitsland een miljoen extra soldaten voor de beoogde slag aan het westfront inzetten. Ofschoon het 7. leger eind mei daadwerkelijk tot op 92 kilometer van Parijs oprukte, leidde geen van de vijf deeloperaties van de ‘grote slag in Frankrijk’ vanaf 21 maart 1918 tot een duurzaam strategisch succes. Het Duitse leger aan het westfront werd daarbij met zijn aanvankelijk 200 divisies met 3,5 miljoen man echter wel volledig uitgeput.

Op 18 juli haalden de inmiddels door 19 Amerikaanse divisies versterkte legers van de Entente aan de Marne voor een tegenoffensief uit. Onder druk hiervan moesten de Duitse troepen zich naar het noorden terugtrekken en het oprukken naar Parijs als ook naar Amiens, het belangrijkste verkeersknooppunt op weg naar de Kanaalkust, afbreken.

Dit leidde tot verwarring bij het Duitse opperbevel. Ludendorff die zich al in de slag bij Tannenberg als nerveuzer dan de stoïcijnse Hindenburg had laten kennen, reageerde afwisselend met hysterie en verslagenheid. Daarvan getuigen bijvoorbeeld de dagboeknotities van de aan de generale staf verbonden kolonel Hermann Mertz von Quirnheim van 24 juli 1918: “Ernstig probleem van de nervositeit van zijne excellentie alsmede van de onsamenhangendheid van het door hem verrichte werk.”

Ondanks de waarschuwingen van onder andere generaal-majoor Fritz von Loßberg, de stafchef van het 4. leger, weigerde Ludendorff het bevel te geven voor een strategische terugtrekking achter de goed gefortificeerde Siegfriedlinie tussen Arras en Soissons, maar bleef erbij de duidelijk slechter verdedigbare posities ten oosten van Amiens te houden.

Dat wilden de opperbevelhebbers van de Entente,

 » Lees verder

75 jaar geleden: Vuurstorm boven Hamburg

75 jaar geleden: Vuurstorm boven Hamburg

28-07-18 10:56:00,

De vuurstorm boven Hamburg had van de Britse en Amerikaanse krijgsmacht de oudtestamentische naam ‘Operation Gomorrah’ meegekregen. Bij de luchtaanvallen van 24 juli tot 3 augustus kwamen naar huidige schattingen 34.000 mensen om het leven, 125.000 liepen zware verwondingen op. De slachtoffers stikten, ademden giftige gassen in of verbrandden, ontploffingen verscheurden hun longen.

Herhaaldelijk hadden de Sovjets hun westerse bondgenoten opgeroepen een tweede front te openen. Maar de Britten en Amerikanen talmden, ze vreesden te grote verliezen voor hun grondtroepen. Ter compensatie boden ze een intensivering van de luchtaanvallen op Duitse steden. “We bombarderen Duitsland, de ene stad na de andere”, had de Britse luchtmaarschalk Arthur Harris in 1942 gedreigd. Hij sprak in lijn met de Britse regering.

Anti-Pegida-activiste refereert anno 2015 aan de moral bombing tijdens WOII, de leus staat op haar blote borsten en buik als referentie aan nageslacht. De boodschap is duidelijk: Het Duitse volk moet van de aardbodem verdwijnen.

Destijds had de Duitse luchtmacht nog als richtlijn om uitsluitend militaire strategische doelen te bombarderen. Voor Harris was het bombarderen van pure woonwijken echter ook strategie. Hij wilde het moreel van de burgerbevolking breken. Deze strategie probeerde hij voor het eerst boven Lübeck. 234 bommenwerpers reduceerden het middeleeuwse centrum van de Hanzestad in maart 1942 op de zaterdag voor Palmzondag tot puin en as. Daarop volgden Rostock en in mei 1942 de eerste ‘1000-bommenwerper-slag’ op Keulen.

Toen de bommen in juli 1943 op Hamburg vielen, zetten de Royal Air Force (RAF) en de 8. Amerikaanse luchtvloot 2.200 toestellen in. De bombardementen leidden tot een ongekend inferno. De eerste aanval werd uitgevoerd door 791 bommenwerpers van de RAF in de nacht van 24 op 25 juli 1943. Het was de inleiding voor vijf nachtelijke aanvallen van de RAF en twee aanvallen overdag van de United States Army Air Forces (USAAF). Bij de eerste aanval werden doelmarkeringen meermaals verkeerd gezet. Daardoor werd 2.300 ton aan bommen boven een relatief groot gebied afgeworpen. In de binnenstad en in Hoheluft, Eimsbüttel en Altona ontstonden grootschalige branden.

De aanvallen volgden de in Lübeck geteste strategie. Het grootste effect werd bereikt door een mengeling van luchtmijnen met spring-, fosfor- en brandbommen. Eerst werden luchtmijnen en springbommen afgeworpen. De ontzettende explosieve kracht van de luchtmijnen vernielde hele huizenblokken,

 » Lees verder

Vijftien jaar geleden trokken miljoenen mensen de straat op

Vijftien jaar geleden trokken miljoenen mensen de straat op

16-02-18 12:49:00,

Gisteren was het vijftien jaar geleden dat de grootste betoging in de wereldgeschiedenis door de straten van vrijwel alle wereldsteden trok. Op vijftien februari 2003 protesteerden miljoenen mensen tegen de dreigende oorlog in Irak.

Zuid-Amerika, Afrika, Azië, Oceanië en Europa. Op werkelijk alle continenten werd er die vijftiende februari geprotesteerd. Zelfs als we gewoon nog maar kijken naar het aantal mensen dat de straat opkwam in de omliggende landen, zijn het cijfers die doen duizelen. Brussel en Amsterdam, twee keer honderdduizend betogers, Berlijn een half miljoen betogers, Londen anderhalf miljoen betogers en Rome zelfs twee miljoen.

Nu, vijftien jaar later, kunnen we concluderen dat de betogers van toen de geschiedenis aan hun kant hadden. De oorlog van Blair en Bush heeft Irak, Afghanistan en het hele Midden-Oosten in een wespennest van oorlogen en terreur herschapen.

Wij doken even in ons archief en snorden deze beelden van de betoging in Brussel op.












 » Lees verder

75 jaar geleden: Stalingrad, tussen Moskou en Normandië

75 jaar geleden: Stalingrad, tussen Moskou en Normandië

13-02-18 02:40:00,

75 jaar geleden leed de Duitse Wehrmacht zijn eerste grote nederlagen. Het Russische leger wist als eerste de Duitse overwinningsroes te breken. De cruciale rol van de voormalige Sovjet-Unie in WOII wordt in de klassieke geschiedschrijving nog altijd schromelijk onderschat of verzwegen. Historicus Jacques Pauwels weerlegt het mainstream discours over de afloop van WOII.

Om de door Hitler geplande oorlog te winnen moest Duitsland, een industriële grootmacht die het echter aan kolonies ontbrak en daarom leed onder een chronisch tekort aan strategische grondstoffen, die oorlog snel winnen. De finale overwinning moest er komen vooraleer de opgeslagen voorraad aan rubber en vooral petroleum verbruikt zou zijn.

Die voorraden, waarvan een aanzienlijk deel was geleverd door Amerikaanse olietrusts, waren opgebouwd in de jaren die het uitbreken van de oorlog voorafgingen. Ze konden niet goedgemaakt worden door het gebruik van synthetische brandstof – vervaardigd in de duitse heimat op basis van kolen –  en/of door de invoer van petroleum uit beviende of neutrale landen zoals Roemenië en – na het Hitler-Stalin Pact van augustus 1939 – de Sovjet-Unie.

Blitzkrieg

Dit was de context waarin de nazi’s de strategie van Blitzkrieg, “bliksemsnelle oorlogvoering”, hadden ontwikkeld: gesynchroniseerde aanvallen met enorme aantallen tanks en vliegtuigen, alsook vrachtwagens om de oprukkende infanterie te transporteren. Zo zou men de verdedigingslinies doorbreken waarachter het gros van de vijandelijke strijdkrachten verschanst zat in de typische stijl van Eerste Wereldoorlog. Die strijdkrachten zouden ze dan snel omsingelen en hen voor de keuze stellen: totale vernietiging ofwel capitulatie.

In 1939 en 1940 werkte deze strategie uitstekend: op elke  Blitzkrieg volgde telkens weer een Blitzsieg, een “bliksemsnelle overwinning,” niet alleen tegen Polen, Nederland en België, maar zelfs op spectaculaire manier tegen het schijnbaar machtige Frankrijk.

Toen nazi-Duitsland in de lente van 1941 op het punt stond de Sovjet-Unie aan te vallen, verwachtte iedereen – niet alleen Hitler en zijn generaals maar ook de legerbevelhebbers in London en Washington – dat een soortgelijk scenario zich zou ontplooien. Iedereen was ervan overtuigd dat de Duitse Wehrmacht het Rode Leger in maximum twee maanden klein zou krijgen. Aan de vooravond van de aanval meende Hitler boordevol vertrouwen dat “hij op de rand stond van de grootste triomf van zijn leven.”



Veldmaarschalk Friedrich Paulus werd in Stalingrad de eerste Duitse opperbevelhebber van WOII die zich overgaf aan de vijand (Public Domain)

Van de Ostkrieg,

 » Lees verder

75 jaar geleden: Stalingrad – Een keerpunt in de oorlog

75 jaar geleden: Stalingrad – Een keerpunt in de oorlog

01-02-18 10:52:00,

Adolf Hitler was buiten zichzelf van woede. Het is 1 februari 1943 en in het hoofdkwartier Wolfsschanze wordt de militaire situatie aan het oostfront besproken. Zojuist heeft de ‘Führer’ te horen gekregen dat de opperbevelhebber van het 6. leger, de juist tot veldmaarschalk bevorderde generaal Friedrich Paulus, met de restanten van zijn verslagen strijdmacht gecapituleerd heeft.

Op 10 augustus 1942 had de Duitse voorhoede de buitenwijken van de metropool aan de Wolga bereikt, een week later gaf generaal Paulus het bevel om tot de aanval over te gaan. De Wolga werd snel bereikt, waarop het Sovjet-opperbevel de staat van beleg afkondigde. In het midden van het front konden de Duitsers de doorbraak bewerken, maar vervolgens namen de laatste Russische reserves de vaart uit de aanval. De Duitse opmars kwam tot stilstand.

Vasili Tsjoejkov

Op 4 oktober liet Paulus nog een aanval uitvoeren, om Stalingrad volledig in bezit te nemen en het Rode Leger van de rechter Wolga-oever te verdrijven. Maar de weerstand van het 62. leger onder generaal Vassili Tsjoejkov in de straten en urban canyons was verbeten. Grote manoeuvres waren niet meer mogelijk en het 6. leger spatte uiteen in kleine gevechtseenheden op stoottroepniveau, die zich afmatten in gevechten van huis tot huis. Nauw met de vijand verwikkeld in het ruïnelandschap, moest iedere vierkante meter duur gekocht worden. Desalniettemin waren eind oktober negen tienden van de stad in Duitse hand.

De bijna volledige inname van Stalingrad was echter een pyrrusoverwinning, want de Duitse divisies waren uitgeput. De aanvoerlijnen waren te lang en Hermann Göring kon zijn volmondige toezegging Stalingrad via de lucht te bevoorraden niet in daden omzetten. De basisregel volgend dat de logistiek de operatieve handelingsspeelruimte bepaalt, begon de catastrofe voor de Duitsers zich reeds af te tekenen. De Sovjets konden daarentegen hun verliezen aanvullen en verse reserves aanvoeren. Tegenover de Duitse Heeresgruppe B onder generaal Maximilian von Weichs met het 6. leger in het midden stonden uiteindelijk drie Sovjet-legergroepen. Alles wees op een massieve Russische tegenaanval.

Op 19 november begon het Rode Leger zijn grote offensief met een geweldig bombardement uit 3500 vuurmonden. Ten noordwesten en ten zuiden van Stalingrad doorbrak het Rode Leger de linies aan de vrijwel open Duitse flanken, die slechts door twee zwakke Roemeense legers gehouden werden.

 » Lees verder

75 jaar geleden besloten Roosevelt en Churchill tot Moral Bombing en eisten onvoorwaardelijke overgave

75 jaar geleden besloten Roosevelt en Churchill tot Moral Bombing en eisten onvoorwaardelijke overgave

13-01-18 10:29:00,

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielden de geallieerden meerdere grote conferenties. De eerste daarvan vond 75 jaar geleden, van 14 tot 26 januari 1943, plaats in de Marokkaanse havenstad Casablanca en resulteerde in de eis van een ‘onvoorwaardelijke overgave’ van Duitsland, Japan en Italië, die de oorlog verlengde en miljoenen mensenlevens meer zou kosten.

Begin 1943 had de militaire situatie zich duidelijk ten gunste van de geallieerden gewijzigd. Zo konden de Verenigde Staten na het winnen van de vliegdekschepenslag om Midway tot het offensief overgaan tegen Japan. Intussen moest het ooit zo slagkrachtige Duitse Afrika-Korps zich terugtrekken naar Tunesië. En aan het Oostfront won het Rode Leger de strijd om Stalingrad en de Kaukasus en rukte op richting het Donetsbekken.

Derhalve hielden de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt en de Britse premier Winston Churchill het nu voor het moment om keuzes te maken voor het verdere verloop van de oorlog en de tijd daarna. Stalin bleef uit de buurt van de bijeenkomst en stuurde ook geen vertegenwoordiger, omdat hij niet bereid was zich de kaarten te laten kijken wat zijn oorlogsdoelstellingen aanging.

Naast maatregelen om het U-botengevaar meester te worden, alsmede offensieven in de Stille Oceaan en Birma, werden de beide regeringsleiders en hun entourage van hoge militairen het op de conferentie eens om, in plaats van het door Moskou gewenste tweede front in Frankrijk, voorlopig slechts een tweede front te openen in Italië. De westerse geallieerden stelden de landing in Frankrijk onder andere uit om hun positie in het Middellandse Zeegebied te bestendigen, waar vooral Churchill veel aan gelegen was. Dit zou zich later als in zoverre contraproductief bewijzen, dat Stalin daardoor in staat gesteld werd zijn invloedssfeer in Centraal-Europa en op de Balkan te vergroten.

Keulen in puin in 1945 (foto: US DoD)

Moral Bombing

Verder werd er besloten tot een combinatie van dag- en nachtbombardementen van de Britse en Amerikaanse bommenwerpers op Duitsland. Zo moest de Duitse luchtafweer, de Jagdwaffe en de werkende bevolking geen pauze gegund worden, de wapenindustrie vernietigd en het moreel onder de burgerbevolking ondergraven worden.

Overeenkomstig de arbeidsdeling vlogen voortaan meestal de Amerikaanse bommenwerpers overdag om militaire doelen te bombarderen, terwijl de Britse de burgerbevolking ’s nachts met terreuraanvallen op woonwijken niet alleen van hun slaap maar ook van have en goed moesten beroven.

 » Lees verder