Heineken gelauwerd als weldoener ondanks beerput Afrika

30-05-19 09:17:00,

De veelheid aan recent onthulde wanpraktijken bij Heineken in Afrika weerhield de organisatie van het Amsterdam Diner er niet van de de brouwer eens goed in het zonnetje te zetten tijdens het jaarlijkse galadiner. Opmerkelijk: Heineken is ook hoofdsponsor van het evenement.

Op het jaarlijkse Amsterdam Diner heeft bierbrouwer (en hoofdsponsor) Heineken afgelopen zaterdag een prijs ontvangen voor de bijdrage die het volgens de jury levert aan de strijd tegen aids, in het bijzonder in Afrika. Een delegatie van drie Afrikaanse bedrijfsdokters en de directeur van de medische dienst van Heineken nam de trofee in ontvangst. 

De Amsterdam Diner Award wordt uitgereikt aan een individu of bedrijf met ‘uitzonderlijke toewijding en inzet voor een wereld zonder aids’. Tot de eerdere laureaten horen oud-minister Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en prinses Mabel van Oranje. De opbrengst van het diner, georganiseerd in de evenementenhal AFAS Live (de voormalige Heineken Music Hall), is bestemd voor aidsbestrijding. 

De lof voor Heineken is opmerkelijk, gezien de recente reeks misstanden en schandalen bij het brouwbedrijf. Zo raakte Heineken verwikkeld in een grote corruptiezaak in Nigeria, speelde het een belangrijke rol bij de genocide in Rwanda en zet het in Afrika willens en wetens al bijna twintig jaar promotiemeisjes in, die vaak slachtoffer worden van seksueel misbruik. In Burundi vormt Heineken een essentiële steunpilaar van de heersende dictatuur en in Congo spande het bedrijf samen met gewelddadige rebellen om een grote groep werknemers te ontslaan.

Het aidsprogramma is op het eerste gezicht onomstreden. Sinds 2002 verstrekt Heineken als een van de eerste multinationals in samenwerking met non-profitorganisatie PharmAccess gratis aidsremmers aan hiv-besmette Afrikaanse medewerkers en hun directe familieleden. Het werd een succesverhaal dat de wereld overging en door andere bedrijven is overgenomen.  De kosten vielen mee: het aantal besmettingen bij het personeel veel lager bleek te liggen dan ingeschat. In totaal gaat het om zo’n 500 gevallen in 17 jaar.

‘Het is de kleinst denkbare druppel op een gloeiende plaat,’ relativeerde de voormalige chef medische dienst Henk Rijckborst toen ik hem in 2017 interviewde. Wel had het aidsproject ook negatieve gevolgen: ongeveer gelijktijdig met de lancering van het programma, begin deze eeuw, werd bekend dat de promotiemeisjes die Heineken inzette om de verkoop op te stuwen in bars,

 » Lees verder

Heineken in Afrika: de hulp blijft achter op de handel

25-03-19 10:44:00,

Heineken kreeg miljoenen euro subsidie voor landbouwprojecten in Afrika, die de regering prijst als hét voorbeeld van geslaagd beleid van hulp en handel. Ze leveren de brouwer veel goede publiciteit en belastingvoordeel op, maar nu blijkt dat de doelstellingen bij lange na niet zijn gehaald.

Beleggers en analisten reageerden vorige maand opgetogen op de jaarcijfers van Heineken: omzet en volume zijn gegroeid en de winstgevendheid is hoog. Wat dieper verstopt in het jaarverslag, op pagina 132, staat minder goed nieuws: een programma dat ertoe moet leiden dat Afrikaanse brouwerijen meer lokale grondstoffen gebruiken is off track, wat in dit geval een eufemisme is voor ‘mislukt’. De doelstelling van 60 procent lokale productie in 2020, die ’s werelds tweede bierbrouwer zichzelf heeft gesteld, zal bij lange na niet worden gehaald. Het huidige percentage is 37 procent, een daling van 11 procentpunt ten opzichte van acht jaar geleden. Destijds rapporteerde het bedrijf voor het eerst over de voortgang en lag het percentage op 48 procent.

Dit tegenvallende resultaat heeft Heineken er niet van weerhouden volop sier te maken met de landbouwprojecten. ‘Je kunt er goede, positieve verhalen over vertellen die we bij pr natuurlijk graag gebruiken,’ erkent woordvoerder John-Paul Schuirink. Invloedrijke media, zoals Nieuwsuur, de Telegraaf, de Volkskrant, Financial Times en Forbes namen die verhalen de afgelopen jaren nagenoeg kritiekloos over. Het beeld is ontstaan dat Heineken bijdraagt aan armoedebestrijding en de ontwikkeling van de Afrikaanse landbouw.

Ook politici en andere hoogwaardigheidsbekleders hebben Heineken veelvuldig geprezen voor dit vermeende succesverhaal. Mark Rutte deed dat in 2015 zelfs tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. ‘Betrokkenheid van de privésector zou eruit kunnen zien als de ambitie die Heineken zich heeft gesteld,’ zei de premier. ‘Nederland steunt deze inspanning door trainingen aan te bieden. En het werkt. In Burundi stelt dit partnerschap 18.000 boeren in staat een vast inkomen te verdienen door de wereldberoemde Nederlandse brouwer te bevoorraden.’

‘Nogal schaamteloos’, reageerde een VN-expert destijds in de Volkskrant. Een tweede deskundige zei in dezelfde krant: ‘Ik heb middelhoge ambtenaren hun bedrijfsleven wel eens horen aanprijzen bij de VN, maar nooit ministers of regeringsleiders.’

Rutte is niet de enige fan.

 » Lees verder

Bier van Heineken was smeerolie van de genocide in Rwanda

Bier van Heineken was smeerolie van de genocide in Rwanda

06-04-18 08:38:00,

Precies 24 jaar geleden brak de hel los in Rwanda. In drie maanden tijd vond een volkenmoord plaats met zo’n 800.000 slachtoffers. Wat bijna niemand weet is dat bier, uit de brouwketels van Heineken, bij die genocide een belangrijke rol speelde.

Tussen 7 april en 15 juli 1994 was Rwanda veranderd in een luguber slagveld, bezaaid met dode lichamen. Monopolist Heineken bleef het kleine land in Midden-Afrika van vers bier voorzien. Volgens talrijke getuigen was het bier van belang om daders te motiveren en had de regering, die de genocide had voorbereid en uitvoerde, de accijnsinkomsten hard nodig. Hoe raakte Heineken in dit conflict betrokken? En had het bedrijf het ook anders kunnen doen? Een reconstructie.

1. Oktober 1990 – april 1994: gouden tijden

In oktober 1990 breekt in Rwanda een burgeroorlog uit, als Tutsi-rebellen in verzet komen tegen de Hutu’s die het land politiek en economisch domineren. De burgeroorlog is een complex conflict, waarin behalve etnische ook regionale, economische en politieke belangen een rol spelen, maar sterk vereenvoudigd komt het neer op: de Hutu’s tegen de Tutsi’s. Hutu’s maken 85 procent van de bevolking uit, Tutsi’s de rest. Zij zijn in veel opzichten tweederangsburgers.

De lokale Heineken-dochter, Bralirwa, ervaart begin jaren negentig dat een oorlog uitstekende gevolgen kan hebben voor de bierverkoop. ‘Bralirwa raast als een sneltrein,’ jubelt het internationale personeelsblad van de multinational in december 1991. De verkoop piekt als nooit tevoren: het zal tot na de eeuwwisseling duren voor de biervolumes van die tijd geëvenaard worden.

De reden daarvoor: veel Rwandezen zijn wanhopig, geloven niet meer in de toekomst en geven al hun geld uit aan bier. Heineken profiteert bovendien dankbaar van het dorstige leger van Rwanda: dat heeft bier nodig om het moraal van de troepen op peil te houden en is zodoende grootafnemer. De brouwer introduceert een nieuw merk en sleept vrachtwagens vol Amstel uit de Heineken-brouwerij in buurland Burundi aan om aan de vraag te kunnen voldoen.

“Ook bij Heineken circuleert een lijst met adressen van Tutsi’s”

Bralirwa is op dat moment het grootste particuliere bedrijf in Rwanda. Het brouwt bier in het stadje Gisenyi in het noordwesten van het land en het hoofdkantoor en de frisdrankfabriek staan in hoofdstad Kigali. De brouwerij werkt nauw samen met de regering,

 » Lees verder

Hoe Heineken een grote corruptiezaak in Nigeria in de doofpot stopte

Hoe Heineken een grote corruptiezaak in Nigeria in de doofpot stopte

23-03-18 10:46:00,

Heineken trof vorig jaar een miljoenenschikking in een fraudezaak in Nigeria. Topman Nico Vervelde hing een gevangenisstraf tot zeven jaar boven het hoofd wegens machtsmisbruik, maar hij werd weggepromoveerd naar Singapore. De zaak staat niet op zich.

‘Ik heb het in Nigeria prima naar mijn zin. Ik houd van een internationale omgeving en werken in een andere cultuur,’ zegt Nico Vervelde. Het is 6 februari 2017 en de topman van Heineken in Nigeria vertelt in het Radisson Blu Hotel in zijn woonplaats Lagos aan Elsevier enthousiast over zijn werk en leven in het grootste land van Afrika. Hij bestelt een club sandwich met bacon en frites, poseert voor de foto bij het zwembad en vertelt over zijn hobby’s: golf en hardlopen. Nee, zegt hij, voorlopig gaat hij hier niet weg. Het leven lacht Vervelde tegemoet, zo lijkt het. 

Nog geen drie maanden later dient hij zijn ontslag in bij Nigerian Breweries, de lokale dochteronderneming van Heineken. Hij is met stille trom naar Singapore vertrokken. Wat is er gebeurd?

Dit stuk in 1 minuut

  • Nigeria geldt als het beloofde land voor bierbrouwer Heineken. Met 200 miljoen inwoners is het land een immense afnemer van de bierbrouwer. Zakendoen is er vanwege de corruptie niet eenvoudig, maar de Nederlanders hebben met dochteronderneming Nigerian Breweries stevig voet aan de grond: er zijn meer dan drieduizend werknemers in dienst.
  • Toen de Nederlandse topman Nico Vervelde en zijn echtgenote Clémentine op 23 januari 2017 op het hoofdbureau van politie in Abuja moesten verschijnen, werden ze lang verhoord. Clémentine Vervelde werd beschuldigd van corruptie en fraude. Heineken schikte voor 2 miljoen dollar met een olieleverancier die door haar was benadeeld.
  • Nico Vervelde besloot op te stappen en hervatte in augustus 2017 zijn carrière bij Heineken Asia Pacific in Singapore. Zijn echtgenote ging mee. Het gaat niet om een incident: meerdere topmanagers, zowel Nederlanders als Nigerianen, houden er bij Nigerian Breweries omstreden handeltjes op na, zeggen werknemers. Heeft Heineken daarmee de richtlijnen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) geschonden, de afspraken die multinationals moeten naleven? En de wet overtreden?
  • De rol van Heineken-ceo Jean-François van Boxmeer is in dezen opmerkelijk. Het echtpaar Vervelde onderhoudt al zeker twintig jaar nauwe banden met de bestuursvoorzitter van Heineken.

 » Lees verder