Duurzame palmolie blijft een mythe: de Belgische consument wordt misleid

08-02-18 01:52:00,

Een nieuw rapport van Oxfam, 11.11.11, FIAN, AEFJN, Justice et Paix en CNCD-11.11.11 toont aan dat zelfregulerende initiatieven in de palmoliesector er niet in slagen echt verandering te brengen in de desastreuze gevolgen die de productie van palmolie met zich meebrengt. Ontbossing, mensonwaardige arbeidsomstandigheden, milieuvervuiling en landroof blijven eerder regel dan uitzondering. Het label ‘duurzame palmolie’ misleidt de consument. De ngo’s vragen Europese regelgeving om het probleem aan te pakken.

Palmolie is vandaag de meest gebruikte plantaardige olie en is alomtegenwoordig. De industriële teeltwijze leidt onder meer tot tropische ontbossing en klimaatverandering. Het productiemodel gaat ook gepaard met ernstige vormen van uitbuiting en landroof. België speelt een grote rol in de palmoliehandel want is de vijfde grootste importeur en de op één na grootste importeur per inwoner in Europa. De Belg gebruikt gemiddeld 40 liter palmolie per jaar in de vorm van onder meer kant-en-klare maaltijden, chocopasta, koekjes, chips, cosmetica maar ook biobrandstoffen.

Vrijwillige initiatieven voldoen niet

Omdat de consument zich meer en meer bewust is van deze problemen, riep de sector verschillende vrijwillige initiatieven in het leven. Het belangrijkste initiatief is de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO). In België organiseerde de sector zich in 2012 in de Belgian Alliance Sustainable Palm Oil (BASP). De alliantie berichtte in 2015 dat de doelstelling om enkel duurzame (opgevat als RSPO-gecertificeerde) palmolie te gebruiken door haar leden werd behaald.

Die berichtgeving wekt de indruk dat alles onder controle is. In realiteit slagen de initiatieven er onvoldoende in om de gekende problemen aan te pakken. Zo zijn de RSPO-criteria (o.m. rond ontbossing) niet streng genoeg, is er te weinig onafhankelijke controle en is er een gebrek aan sanctionering. Verschillende cases in het nieuwe rapport illustreren de problemen die dat met zich meebrengt. Het certificeringsmechanisme is onvoldoende aangepast aan de realiteit van kleine producenten. Het proces om certificering te verkrijgen vraagt middelen en de criteria zijn vaak niet meteen haalbaar voor kleine producenten. Zo riskeren zij uitgesloten te worden van de globale markt. Het grote aantal types van certificering maakt het bovendien zeer ingewikkeld en allesbehalve transparant voor de consument.

“Het is misleidend om te spreken over duurzame palmolie wanneer op het terrein sprake blijft van grote problemen, ook bij RSPO-bedrijven. De consument kan niet weten of de palmolie in zijn of haar product écht duurzaam geproduceerd is,” zegt Bogdan Vanden Berghe,

 » Lees verder

Hoe palmolie die in Rotterdam ‘duurzaam’ heet in Azië voor klimaat- en mensenrechtenschendingen zorgt

21-12-17 08:38:00,

Aan de ene kant van de wereld wordt palmolie met de grofste klimaat- en mensenrechtenschendingen geassocieerd. Aan de andere kant van de wereld roepen de importeurs dat hun palmolie duurzaam is. Hoe kan dat?

Kinderarbeid. Land grabbing. Ontbossing. Mensenrechtenschendingen. Geweld. Klimaatverandering. Er is nauwelijks een landbouwproduct denkbaar dat met meer ellende in verband wordt gebracht dan palmolie. Zo’n beetje elke ngo – van Greenpeace tot Amnesty International en van Milieudefensie tot het WWF – heeft de afgelopen jaren gewaarschuwd voor de heftige impact die de palmolieteelt in landen rond de evenaar heeft op mens en milieu. Desondanks is Nederland grootverbruiker, en heeft Rotterdam zich ontwikkeld tot de grootste palmoliehaven van Europa. 

Waarom palmolieproductie zo schadelijk is

Palmolie is met afstand de populairste plantaardige olie ter wereld. In de eerste plaats heeft dat te maken met zijn enorme veelzijdigheid. Van Cup-a-Soup via shampoo tot pindakaas: bij meer dan de helft van alle supermarktproducten staat palmolie op het etiket. Daarnaast is palmolie bij plantagehouders populair omdat het een fantastische opbrengst heeft. Eén hectare levert gemiddeld 3,6 ton palmolie per jaar op. Ter vergelijking: oliën als zonnebloem- en raapzaadolie leveren respectievelijk slechts 0,7 en 0,8 ton per hectare op. Omdat er wereldwijd steeds meer mensen komen, die bovendien meer en vooral meer verzadigde vetten willen eten, stijgt de vraag. 

Daar komt nog eens bij dat palmolie de belangrijkste grondstof voor biobrandstof is. Sinds 2009 wil de Europese Unie dat biobrandstoffen bij reguliere benzine en diesel worden bijgemengd. Het aandeel van biobrandstoffen zou moeten oplopen tot 10 procent in 2020. Deze regelgeving heeft een gigantische impuls gegeven aan de Europese palmolievraag, waardoor de EU nu na India en China de grootste afnemer van palmolie ter wereld is. Binnen de EU wordt momenteel ongeveer de helft van de palmolie door de voedselindustrie gebruikt, de andere helft gaat naar biobrandstoffen. 

Waarom palmolieproductie slecht is voor de natuur

Palmolie wordt verbouwd in landen die rond de evenaar liggen, met name Indonesië en Maleisië. Voor de enorme palmolieplantages worden grote stukken regenwoud afgebrand. Hierbij gaat een boel biodiversiteit verloren. Op Borneo wordt de orang-oetan nu bijvoorbeeld nog sterker bedreigd. Daarnaast worden op plantages illegale chemicaliën gebruikt die het grondwater en de omgeving vervuilen.

Waarom palmolieproductie slecht is voor het klimaat

Bij het platbranden van de regenwouden komt enorm veel CO2 vrij.

 » Lees verder